Biçim zarfları (adverbs of manner) bir eylemin nasıl, hangi biçimde yapıldığını söyler. 'She sings beautifully' (güzel söyler), 'He drives carefully' (dikkatli sürer), 'They work hard' (çok çalışırlar). Türkçede çoğu zaman sıfatla aynı kelimeyi kullanırız ('hızlı koş' hem sıfat hem zarf) ama İngilizcede sıfat ve zarf çoğunlukla ayrı kelimelerdir (birkaç kelimede biçim aynı kalır: fast, hard, late): 'a quick runner' (hızlı koşucu, sıfat) vs 'run quickly' (hızlıca koş, zarf). Bu konunun iki ekseni vardır: (1) zarf nasıl kurulur, (2) cümlede nereye konur ve hangi kelimelerle karıştırılır.
-ly eki ile zarf yapımı
Çoğu biçim zarfı sıfata '-ly' eklenerek kurulur: slow → slowly, careful → carefully, quiet → quietly, bad → badly, quick → quickly. Yazım kuralları: -y ile biten sıfatlarda 'y' harfi 'i' olur ve -ly eklenir (happy → happily, easy → easily). Ünsüz + '-le' ile bitenlerde sondaki 'e' düşer, yerine '-y' gelir (simple → simply, terrible → terribly, gentle → gently). -ic ile bitenler -ally alır (basic → basically, automatic → automatically). En sık hatayı '-y' ve '-ic' sonlarında yaparsın: 'happyly' ve 'basicly' yanlıştır.
-ly ekleme yazım kuralları
| Sıfat sonu | Kural | Örnek |
|---|---|---|
| Normal | +ly | slow → slowly, careful → carefully, beautiful → beautifully |
| -y | y → i, +ly | happy → happily, easy → easily |
| -le | e düşer, +y | simple → simply, terrible → terribly |
| -ic | +ally | basic → basically, automatic → automatically |
Sıfat sonu
Normal
Kural
+ly
Örnek
slow → slowly, careful → carefully, beautiful → beautifully
Sıfat sonu
-y
Kural
y → i, +ly
Örnek
happy → happily, easy → easily
Sıfat sonu
-le
Kural
e düşer, +y
Örnek
simple → simply, terrible → terribly
Sıfat sonu
-ic
Kural
+ally
Örnek
basic → basically, automatic → automatically
Düzensiz zarflar ve istisnalar
Bazı zarflar '-ly' kuralından kaçar. En yaygını 'well' kelimesidir; 'good' sıfatının zarfıdır: 'She is a good dancer' (iyi dansçı, sıfat) vs 'She dances well' (iyi dans eder, zarf). 'Good' sıfatının zarfı 'goodly' değildir; böyle bir zarf yoktur. Bazı kelimeler hem sıfat hem zarf olarak aynı biçimde kullanılır: fast, hard, late, early, high, low, straight. 'A fast car' (sıfat) vs 'He drives fast' (zarf). 'She works hard' (zarf, çok çalışır) vs 'a hard job' (sıfat). 'Hardly' ayrı bir kelimedir ve 'neredeyse hiç' anlamına gelir: 'I hardly know him' (onu neredeyse hiç tanımam). 'Hardly' bir biçim zarfı değildir; sıklık zarfları gibi ana fiilden önce gelir. 'Lately' ise 'son zamanlarda' (recently) demektir; 'late' kelimesinin zarfı değildir. Bu iki kelime A2 düzeyinde en sık karıştırılan ikilidir. Dikkat: '-ly' ile biten her kelime zarf değildir. 'friendly, lovely, lonely, silly' sıfattır; bunların '-ly'li zarf biçimi yoktur. 'He smiled friendly' yanlış, 'He smiled in a friendly way' doğrudur.
Karıştırılan sıfat-zarf çiftleri
| Sıfat | Zarf | Yanıltıcı benzeri |
|---|---|---|
| good | well | — |
| fast | fast | — |
| hard | hard (çok) | hardly (neredeyse hiç) |
| late | late (geç) | lately (son zamanlarda) |
| early | early | — |
| high | high | highly (çok, fazlasıyla) |
| low | low | — |
| straight | straight | — |
Sıfat
good
Zarf
well
Yanıltıcı benzeri
—
Sıfat
fast
Zarf
fast
Yanıltıcı benzeri
—
Sıfat
hard
Zarf
hard (çok)
Yanıltıcı benzeri
hardly (neredeyse hiç)
Sıfat
late
Zarf
late (geç)
Yanıltıcı benzeri
lately (son zamanlarda)
Sıfat
early
Zarf
early
Yanıltıcı benzeri
—
Sıfat
high
Zarf
high
Yanıltıcı benzeri
highly (çok, fazlasıyla)
Sıfat
low
Zarf
low
Yanıltıcı benzeri
—
Sıfat
straight
Zarf
straight
Yanıltıcı benzeri
—
Cümledeki rol: sıfat mı, zarf mı?
Sıfat bir ismi (noun) niteler: 'a quick runner'. Zarf bir fiili, sıfatı veya başka bir zarfı niteler: 'runs quickly'. Sıfat isimden önce, zarf ise çoğunlukla fiilden sonra gelir.
Sıfat (adjective)
İsmi niteler. İsimden önce gelir.
She is a carefuldikkatli driver.
O dikkatli bir sürücüdür.
It was a slowyavaş train.
Yavaş bir trendi.
He's a goodiyi cookaşçı.
O iyi bir aşçıdır.
Zarf (adverb)
Fiili niteler. Çoğunlukla fiilden sonra gelir.
She drives carefully.
Dikkatli araba kullanır.
The train moved slowly.
Tren yavaşça hareket etti.
He cooks well.
İyi yemek yapar.
Cümledeki pozisyon
Biçim zarfları genellikle ana fiilden ve nesneden sonra gelir. 'She speaks English fluently' doğru, 'She speaks fluently English' yanlış. Nesne yoksa doğrudan fiilden sonra: 'He sings beautifully'. Kısa zarflar (well, badly, fast, hard) da aynı yere gelir: 'She works hard', 'He plays well'. Cümlenin anlamını güçlendirmek için zarf cümle başına da alınabilir: 'Slowly, she opened the door' (Yavaşça kapıyı açtı) vurgulu ve hikayeci bir ton verir. Bu kullanım edebi veya betimleyici bağlamlarda yaygındır; günlük konuşmada fiil sonrası pozisyon standardıdır.
Zarf pozisyonu
Üç yaygın pozisyon: fiil + nesne sonrası (standart), sadece fiil sonrası (nesne yoksa), veya cümle başı (vurgu için).
Fiil + nesne + zarf
Özne + fiil + nesne + zarf
En yaygın pozisyon. Nesne zarftan önce gelir.
She answered the question correctlydoğru.
Soruyu doğru cevapladı.
He explained the ruleskurallar clearly.
Kuralları açıkça anlattı.
They opened the packagepaket carefully.
Paketi dikkatlice açtılar.
Fiil + zarf (nesne yoksa)
Özne + fiil + zarf
Nesne yoksa zarf doğrudan fiilden sonra gelir.
The children ran fast.
Çocuklar hızlıca koştu.
He speaks loudlyyüksek sesle.
Yüksek sesle konuşur.
She smiled warmlysıcak bir şekilde.
Sıcak bir şekilde gülümsedi.
Cümle başında (vurgu)
Zarf + özne + fiil + ...
Cümle başındaki zarf vurguyu üstlenir; günlük konuşmada seyrektir.
Slowly, the door openedaçıldı.
Yavaşça kapı açıldı.
Silently, he enteredgirdi the room.
Sessizce odaya girdi.
Hızlı pratik: Sıfat mı, zarf mı?
1 / 3
She is a ___ worker.
Duyu ve durum fiilleri: sıfat gelir, zarf değil
Bazı fiillerden sonra sıfat gelir, zarf değil. Bu fiiller duyu veya durum anlatır: look, feel, seem, sound, taste, smell, become, get. 'The soup tastes good' doğru, 'tastes well' yanlış. 'She feels bad' (kötü hissediyor) doğru; 'feels badly' deme — 'feel' de bu grubun üyesidir ve ardından sıfat gelir. 'He seems tired' (yorgun görünüyor), 'it sounds interesting' (ilginç geliyor). Bu fiillerde özneyi tanımlıyorsun, eylemin biçimini değil. Mantık: 'She is careful' dediğin gibi 'She seems careful' de aynı yapıdadır. Dikkat: bu fiiller eylem fiili olarak da kullanılır; o zaman normal kural işler ve zarf gelir: 'She tasted the soup carefully' (çorbayı dikkatlice tattı), 'He looked at the map carefully' (haritaya dikkatlice baktı). Sıfat, yalnızca fiil özneyi tanımladığında gelir.
Duyu fiili ile sıfat vs zarf
Duyu ve durum fiillerinde (look, feel, seem, sound, taste, smell) özneyi tanımladığın için sıfat kullanılır. Normal fiilde biçim anlatılıyorsa zarf gelir.
Duyu fiili + sıfat
Özneyi tanımlar.
The cake tastestatmak, tadında olmak sweettatlı.
Kekin tadı tatlı.
She looks tiredyorgun.
O yorgun görünüyor.
It smellskokmak deliciousnefis.
Nefis kokuyor.
Normal fiil + zarf
Eylemin biçimini anlatır.
She sings beautifully.
Güzel söyler.
He runs quickly.
Hızlı koşar.
They workedçalıştılar hard.
Çok çalıştılar.
Sık yapılan hatalar
Duyu fiilinden sonra zarf kullanma
Yanlış kullanım: The food tastes deliciously.
Doğru kullanım: The food tastes delicious.
'Look, feel, seem, sound, taste, smell' öznenin nasıl göründüğünü, tadını, sesini anlatıyorsa (durum) ardından sıfat gelir. 'The food tastes delicious' (yemeğin tadı nefis) doğru; 'deliciously' zarftır ve eylemin biçimini anlatır, burada ise amaç eylemi değil yemeği tanımlamaktır. (Eylem bildirdiklerinde zarf alırlar: 'She looked carefully at the photo.')
Hard ve hardly karışıklığı
Yanlış kullanım: He works hardly.
Doğru kullanım: He works hard.
'Hard' zaten zarftır: 'work hard' (çok çalışmak). 'Hardly' apayrı bir kelimedir ve 'neredeyse hiç' anlamına gelir. 'He hardly works' derse 'neredeyse hiç çalışmıyor' demek olur. Tersine döner anlam.
Good / well karışıklığı
Yanlış kullanım: She plays the piano good.
Doğru kullanım: She plays the piano well.
'Good' sıfattır, eylem fiilini nitelemez; eylemin nasıl yapıldığını 'well' anlatır: 'She plays well'. 'Be', 'look', 'sound' gibi bağlayıcı fiillerden sonra ise sıfat gelir: 'I'm good', 'It sounds good'. 'I'm well' sağlık durumu için (iyiyim) kullanılır.
Zarfları karşılaştırma
Zarflar da karşılaştırılır. Tek heceli zarflar '-er' alır: hard → harder, fast → faster. '-ly' ile bitenler 'more' ile karşılaştırılır: carefully → more carefully, slowly → more slowly. 'Well' düzensizdir: well → better. 'He works harder than me' (benden daha çok çalışır), 'She drives more carefully than her brother' (kardeşinden daha dikkatli araba kullanır), 'I sing better now' (artık daha iyi söylerim).
Zarfın derecesi: very, quite, extremely
Zarfları kendi içlerinde dereceleyebilirsin. 'Very' (çok), 'quite' (oldukça), 'extremely' (son derece), 'really' (gerçekten), 'rather' (epey), 'fairly' (orta derecede) gibi derece zarfları başka bir zarfı güçlendirir veya zayıflatır. 'She speaks English very fluently', 'He works extremely hard', 'They dance quite well'. Bu derece zarfları sıfatları da aynı şekilde güçlendirir: 'very tired', 'extremely careful'. Pozisyon her zaman zarfın veya sıfatın hemen önündedir.
Derece zarfı örnekleri
He drives extremelyson derece carefullydikkatlice.
Son derece dikkatli araba kullanır.
She sings quite beautifully.
Oldukça güzel söyler.
They arrived very earlyerken.
Çok erken vardılar.
I slept reallygerçekten welliyi last night.
Dün gece gerçekten iyi uyudum.
Hızlı pratik: Karışık
1 / 3
The movie was ___ exciting.
Özet
- Biçim zarfları eylemin nasıl yapıldığını söyler: quickly, carefully, well, fast.
- Çoğu sıfata -ly eklenerek kurulur. Yazım kuralları: -y → -ily, -ic → -ally, -le → -ly.
- Düzensizler: good → well. Aynı biçim: fast, hard, late, early. Yanıltıcılar: hardly (neredeyse hiç), lately (son zamanlarda).
- Pozisyon: fiil + nesne + zarf; nesne yoksa fiil + zarf; vurgu için cümle başı.
- Duyu ve durum fiillerinden (look, feel, seem, sound, taste, smell) sonra sıfat gelir, zarf değil.
- Very, quite, extremely, really gibi derece zarfları hem zarfları hem sıfatları güçlendirir.