B1'e kadar 'and', 'but', 'because' ile idare ettin. B2'de aynı anlamı birden çok sözcükle kurabilmen bekleniyor ve bunlar birbirinin yerine geçmiyor. 'Although it was raining' doğru, 'Although the rain' yanlış; 'Despite the rain' doğru, 'Despite it was raining' yanlış. Anlam, iki doğru kalıpta da aynı. Değişen şey dilbilgisel: bazıları arkasına bir CÜMLE alır, bazıları bir İSİM ÖBEĞİ. Zıtlık, sebep, sonuç, ekleme, sıralama: beş anlam ailesi de aynı eksende ayrışır.
Tek soru: ardından ne geliyor?
Bağlantı sözcüklerini anlamlarına göre ezberlemek işe yaramaz, çünkü aynı anlamda üç dört sözcük var ve hepsi farklı yapı ister. Bunun yerine tek bir soru sor: boşluktan sonra özne + fiil mi geliyor, yoksa bir isim öbeği mi?
'___ it was raining, we walked home.' → 'it was raining' bir cümle (özne + fiil) → bağlaç gerekir → although. '___ the rain, we walked home.' → 'the rain' bir isim öbeği → edat gerekir → despite.
Bu ayrım Türkçe konuşanlar için özellikle kaygan, çünkü Türkçede ikisi de aynı ilgeçle kurulur: *yağmura rağmen* ve *yağmur yağmasına rağmen*. İngilizce bunları iki ayrı sözcükle ayırır.
Üçüncü bir grup daha var: 'therefore', 'moreover', 'as a result' gibi cümle bağlayıcıları. Bunlar iki ayrı cümleyi bağlar, arkalarına cümle de isim öbeği de almaz; genellikle kendi cümlelerinin başında durur, bazıları da özneden sonra iki virgül arasına girebilir.
Üç yapı, üç davranış
BAĞLAÇ + özne + fiil · EDAT + isim öbeği · CÜMLE BAĞLAYICISI + yeni cümle
- Bağlaç (conjunction)
- although / though / even though / because / while + ÖZNE + FİİL
- Edat (preposition)
- despite / in spite of / because of / due to / owing to + İSİM ÖBEĞİ
- Cümle bağlayıcısı (linking adverbial)
- Cümle. Therefore / However / Moreover, cümle.
Edatlardan sonra fiil gelecekse -ing alır: 'despite being tired', 'because of missing the bus'.
Anlam aileleri
'and', 'but', 'so' iki cümleyi eşit değerde bağlar (koordine bağlaç / coordinating conjunction) ve bağladığı iki cümlenin arasında durur; 'although', 'because', 'while' ise yan cümle kurar ve başa da sona da gelebilir.
| Anlam | Bağlaç (+ cümle) | Edat (+ isim öbeği) | Cümle bağlayıcısı |
|---|---|---|---|
| Zıtlık | but, although, though, even though, while, whereas | despite, in spite of | however, nevertheless, on the other hand |
| Sebep | because, since, as | because of, due to, owing to | — |
| Sonuç | so | — | therefore, as a result, consequently, thus |
| Ekleme | and | in addition to, apart from, besides | moreover, furthermore, in addition, besides |
| Sıralama | — | — | first / firstly, then, after that, finally, in conclusion |
Anlam
Zıtlık
Bağlaç (+ cümle)
but, although, though, even though, while, whereas
Edat (+ isim öbeği)
despite, in spite of
Cümle bağlayıcısı
however, nevertheless, on the other hand
Anlam
Sebep
Bağlaç (+ cümle)
because, since, as
Edat (+ isim öbeği)
because of, due to, owing to
Cümle bağlayıcısı
—
Anlam
Sonuç
Bağlaç (+ cümle)
so
Edat (+ isim öbeği)
—
Cümle bağlayıcısı
therefore, as a result, consequently, thus
Anlam
Ekleme
Bağlaç (+ cümle)
and
Edat (+ isim öbeği)
in addition to, apart from, besides
Cümle bağlayıcısı
moreover, furthermore, in addition, besides
Anlam
Sıralama
Bağlaç (+ cümle)
—
Edat (+ isim öbeği)
—
Cümle bağlayıcısı
first / firstly, then, after that, finally, in conclusion
1) Zıtlık: although ⇄ despite
Beklenenin tersi bir şey olduğunda kullanılır. 'Although' ailesi arkasına cümle alır; 'despite' ailesi isim öbeği.
'Although', 'though' ve 'even though' aynı işi görür. 'Though' daha konuşma dilidir ve cümlenin sonuna da gelebilir ('It was expensive, though.'). 'Even though' vurguyu artırır: beklentiyle çelişki daha güçlüdür. Bu yan cümle başta da sonda da durabilir: 'Although it was raining, we walked home.' = 'We walked home although it was raining.' Başta olduğunda arkasından virgül gelir, sonda olduğunda virgül kullanılmaz. Dikkat: 'even though' GERÇEKLEŞMİŞ bir durumu zıtlar: 'Even though it was raining, we walked' (yağmur yağdı, yine de yürüdük). 'Even if' ise VARSAYIMSALDIR: 'Even if it rains, we'll walk' (yağarsa da yürürüz; henüz yağmıyor). Türkçede ikisi de '-se bile' ile kurulduğu için karışır: gerçekleşmiş olay varsa 'even though', olasılık varsa 'even if'.
'Despite' ile 'in spite of' arasında anlam farkı yoktur; tek fark, 'in spite of'un üç sözcükten oluşmasıdır.
'While' ve 'whereas' iki şeyi karşılaştırır; aradaki farkın şaşırtıcı olması gerekmez: 'Ela works in finance, whereas her sister teaches.'
'However' ve 'nevertheless' yeni bir cümle başlatır ve virgülle ayrılır: 'It was expensive. However, we bought it.' İkisi cümlenin ortasına da girebilir; o zaman iki virgül arasına alınır: 'The flat, however, is close to the hospital.' Anlam aynıdır, yalnızca vurgu özneden sonraki bilgiye kayar.
Zıtlık örnekleri
Although the flight was delayedgecikmek, we still got to the wedding on time.
Uçuş gecikmiş olmasına rağmen düğüne yine de zamanında yetiştik.
'the flight was delayed' bir cümle → bağlaç.
Despite the delaygecikme, we still got to the wedding on time.
Gecikmeye rağmen düğüne yine de zamanında yetiştik.
'the delay' isim öbeği → edat. Anlam aynı, yapı farklı.
Despite arrivingvarmak two hours late, she gave the whole presentation.
İki saat geç varmasına rağmen sunumun tamamını yaptı.
Edattan sonra fiil gerekiyorsa -ing alır.
The rent is high. However, the flat is close to the hospital.
Kira yüksek. Yine de daire hastaneye yakın.
Cümle bağlayıcısı: yeni cümle başlatır, virgülle ayrılır. Ortada da durabilir: 'The flat, however, is close to the hospital.'
We walked back along the beach although it was already dark.
Hava çoktan kararmış olmasına rağmen sahil boyunca yürüyerek döndük.
Yan cümle sonda: virgül yok.
2) Sebep: because ⇄ because of
Aynı ayrım burada da geçerli. 'Because' arkasına cümle alır; 'because of', 'due to' ve 'owing to' isim öbeği alır.
'Because of' günlük dilde en yaygın olanıdır. 'Due to' daha resmî ve özellikle yazılı/kurumsal dilde tercih edilir ('The service was cancelled due to staff shortages'). 'Owing to' en resmîsidir ve konuşmada nadirdir.
'Since' ve 'as' de 'because' gibi cümle alır, ama farklı bir işleri vardır: dinleyicinin zaten bildiği bir sebebi hatırlatırlar ve genelde cümlenin başında dururlar. 'Since you're already here, could you help me with this?' Uyarı: 'since' aynı zamanda '-den beri' demektir ('I've lived here since 2019') ve 'while' aynı zamanda '-iken' demektir ('While I was cooking, the phone rang'). Hangi anlamda olduğunu cümlenin gerisi belirler: yanında bir tarih/süre varsa 'since' zaman bildirir, iki ayrı olgu karşılaştırılıyorsa 'while' zıtlık bildirir.
Sebep bildiren cümle başta da sonda da olabilir; başta olduğunda arkasından virgül gelir.
Sebep örnekleri
The match was postponedertelenmek because the pitchsaha was frozen.
Saha donduğu için maç ertelendi.
'the pitch was frozen' cümle → because.
The match was postponed because of the frozen pitchsaha.
Donmuş saha yüzünden maç ertelendi.
'the frozen pitch' isim öbeği → because of.
Several routes were closed due to the floodingsel.
Sel nedeniyle birkaç güzergâh kapatıldı.
'Due to' resmî yazıda 'because of'un yerini alır.
3) Sonuç: so ⇄ therefore
Sebep-sonuç zincirinin diğer ucu. 'So' bir bağlaçtır ve iki cümleyi tek cümlede birleştirir: 'It was late, so we took a taxi.'
'Therefore', 'as a result', 'consequently' ve 'thus' cümle bağlayıcılarıdır: yeni bir cümle başlatırlar. Türkçe konuşanların sık yaptığı bir hata bunları 'so' gibi kullanmaktır: 'It was late, therefore we took a taxi' iki cümleyi virgülle birleştirir; oysa ya nokta ya noktalı virgül gerekir.
'Therefore' mantıksal bir çıkarım bildirir ve resmî yazıda yaygındır. 'As a result' olayların doğal sonucunu anlatır. 'Consequently' anlam bakımından bu ikisinin arasında durur: hem çıkarımı hem doğal sonucu karşılar. 'Thus' en resmîsidir ve akademik yazıya aittir.
Sonuç örnekleri
The last bus had gone, so we walked back along the shorekıyı.
Son otobüs gitmişti, bu yüzden kıyı boyunca yürüyerek döndük.
'So' bağlaç: iki cümleyi tek cümlede birleştirir.
The supplier missed two deadlines. Therefore, the contract was terminatedfeshedilmek.
Tedarikçi iki teslim tarihini kaçırdı. Bu nedenle sözleşme feshedildi.
Nokta + Therefore. Virgülle bağlanamaz.
Rainfall was well below average. As a result, the water level in the reservoirsu haznesi dropped by a third.
Yağış ortalamanın hayli altındaydı. Sonuç olarak barajdaki su seviyesi üçte bir düştü.
Olayların doğal sonucu.
4) Ekleme ve sıralama
'Moreover', 'furthermore' ve 'in addition' bir önceki cümleye aynı yönde bir bilgi daha ekler; hepsi cümle bağlayıcısıdır ve resmî yazıya aittir. 'Besides' hem cümle bağlayıcısı hem edat olabilir: 'Besides, it's too expensive.' (bağlayıcı) / 'Besides the rent, there are bills.' (edat).
'In addition to' ve 'apart from' edattır, isim öbeği alır: 'In addition to the deposit, you pay a fee.' Ama 'apart from' iki anlamlıdır: ana cümlede 'also / too' varsa EKLEME ('Apart from the rent, you also pay bills' = kiraya ek olarak), yoksa genelde İSTİSNA anlatır ('Apart from Ali, everyone came' = Ali dışında herkes geldi). Tereddüt ediyorsan ekleme için 'in addition to' kullan, o tek anlamlıdır.
Sıralama için 'first', 'then', 'after that', 'finally' kullanılır; bunlar zamanı değil anlatının sırasını gösterir.
Ekleme örnekleri
The flat is small. Moreover, the landlordev sahibi won't allow pets.
Daire küçük. Üstelik ev sahibi evcil hayvana izin vermiyor.
Cümle bağlayıcısı: yeni cümle + virgül.
In addition to the monthly rent, tenants pay a service chargeaidat.
Aylık kiraya ek olarak kiracılar aidat öder.
'In addition to' edat: arkasından isim öbeği.
First, drain the pasta. Then, add the sauce. Finally, serve it hot.
Önce makarnayı süz. Sonra sosu ekle. Son olarak sıcak servis et.
Sıralama sözcükleri de cümle bağlayıcısıdır: cümle başında ve virgülle.
Aynı anlam, iki yapı
Bu tablodaki her satır aynı şeyi söyler. Aralarındaki tek fark, boşluktan sonra ne geldiğidir. Sınavda ve yazıda seni yanıltan da tam olarak bu.
Bağlaç + CÜMLE
Arkasından özne + fiil gelir.
Although the road was icy, the bus arrived on time.
Yol buzlu olmasına rağmen otobüs zamanında geldi.
Because the road was icy, we drove slowly.
Yol buzlu olduğu için yavaş sürdük.
Even though she had studied, she failed the test.
Çalışmış olmasına rağmen sınavı geçemedi.
Edat + İSİM ÖBEĞİ
Arkasından isim ya da -ing gelir.
Despite the icy road, the bus arrived on time.
Buzlu yola rağmen otobüs zamanında geldi.
Because of the icy road, we drove slowly.
Buzlu yol yüzünden yavaş sürdük.
In spite of studying, she failed the test.
Çalışmasına rağmen sınavı geçemedi.
Hızlı pratik: Boşluktan sonrasına bak
1 / 5
___ the heavy traffic, we arrived on time.
Sık yapılan hatalar
'Despite of' diye bir kalıp yok
Yanlış kullanım: Despite of the rain, we walked home.
Doğru kullanım: Despite the rain, we walked home. / In spite of the rain, we walked home.
İki kalıp karışıyor: 'despite' tek başına edattır, 'in spite of' ise üç sözcüklü bir edattır. 'Of' yalnız 'in spite of' içinde vardır. Türkçe konuşanların çok sık yaptığı bir karışımdır.
Edatın arkasına cümle koymak
Yanlış kullanım: Despite it was raining, we walked home.
Doğru kullanım: Although it was raining, we walked home. / Despite the rain, we walked home.
'It was raining' bir cümledir; 'despite' cümle alamaz. Ya bağlaca geç ('although') ya cümleyi isim öbeğine çevir ('the rain').
Bağlacın arkasına isim öbeği koymak
Yanlış kullanım: Because of the bus was late, I missed the meeting.
Doğru kullanım: Because the bus was late, I missed the meeting. / Because of the late bus, I missed the meeting.
'The bus was late' bir cümledir; 'because of' cümle alamaz. Kural simetriktir: 'because' cümle ister, 'because of' isim öbeği ister.
'Therefore'u virgülle bağlamak
Yanlış kullanım: The train was cancelled, therefore we took a taxi.
Doğru kullanım: The train was cancelled. Therefore, we took a taxi. / The train was cancelled; therefore, we took a taxi. / The train was cancelled, so we took a taxi.
'Therefore' bir bağlaç değil, cümle bağlayıcısıdır: iki cümleyi virgülle birleştiremez. Ya nokta koy ya bağlaç olan 'so'yu kullan. Aynı kural 'however', 'moreover', 'nevertheless' için de geçerlidir. Noktalı virgül kullanırsan bağlayıcı küçük harfle başlar ve arkasına yine virgül gelir: '…; therefore, we took a taxi.'
Karar verirken
- Önce boşluktan sonrasına bakÖzne + fiil görüyorsan bağlaç (although, because, while). İsim ya da -ing görüyorsan edat (despite, because of, in addition to).
- Noktalama ipucu verirBoşluktan önce nokta ya da noktalı virgül varsa cümle bağlayıcısı gerekir (however, therefore, moreover) — bağlaç değil.
- Resmîlik seçKonuşmada 'but, so, and'; yazıda 'however, therefore, moreover, due to'. ('Because' her ikisinde de doğaldır.) Bir arkadaşına 'Furthermore' yazarsan tuhaf durur; onun yerine 'and' ya da 'also' doğal durur.
- '-ing' biçimi kuralı bozmaz'Despite being late' doğrudur çünkü '-ing' burada isim gibi davranır. 'Despite he was late' yanlıştır.
Özet
- Bağlantı sözcüğü seçerken anlamdan önce YAPIYA bak: ardından cümle mi isim öbeği mi geliyor?
- Bağlaç + özne + fiil: although, though, even though, because, since, as, while, whereas. ('and', 'but', 'so' da bağlaçtır ama yalnız ikinci cümlenin başında durur: 'It was late, so we took a taxi.')
- Edat + isim öbeği (ya da -ing): despite, in spite of, because of, due to, owing to, in addition to, apart from.
- Cümle bağlayıcısı + yeni cümle: however, therefore, moreover, furthermore, nevertheless, as a result, consequently.
- Sıralama sözcükleri (first, then, after that, finally) de cümle bağlayıcısı gibi davranır: yeni cümle + virgül.
- 'Despite of' yoktur — ya 'despite' ya 'in spite of'.
- 'Therefore' iki cümleyi virgülle bağlayamaz; bağlaç olan 'so'yu kullan ya da nokta koy.
- Aynı anlamın hem bağlaç hem edat biçimi vardır: although ⇄ despite, because ⇄ because of.