Düzenli fiiller geçmiş hâllerini (V2) tek bir ekle kurar: fiilin köküne -ed eklenir. work → worked, visit → visited, clean → cleaned. Biçim bütün öznelerde aynıdır: I worked, she worked, they worked. Past Simple'ın ne zaman kullanıldığını Past Simple dersinde gördün; bu ders yalnız düzenli fiillere odaklanır: -ed'in yazımı, üç farklı okunuşu ve olumsuz ile soruda -ed'in düşmesi.
Temel yapı
Subject + V-ed
- Olumsuz
- Subject + didn't + V (yalın)
- Soru
- Did + subject + V (yalın)?
-ed olumlu cümlede görünür. Olumsuzda ve did'li soruda geçmişi did taşır, fiil yalın kalır. Who sorunun öznesiyse did gelmez, fiil -ed alır: Who opened the window?
Bütün öznelerde aynı biçim
I cleaned my room on Saturday.
Cumartesi odamı temizledim.
clean → cleaned: kök + -ed.
She paintedboyadı the kitchen wallsduvarlar last month.
Geçen ay mutfak duvarlarını boyadı.
she için de -ed; Present Simple'daki -s burada yok.
The baby criedağladı for an hour.
Bebek bir saat ağladı.
cry ünsüz + y ile bitiyor: y düşer, -ied gelir.
We travelledseyahat ettik to Spain by train.
İspanya'ya trenle seyahat ettik.
İngiliz yazımında l ikilenir: travelled. Amerikan yazımı: traveled.
Mert droppeddüşürdü his phone on the stairsmerdiven.
Mert telefonunu merdivende düşürdü.
drop tek heceli, kısa ünlü + tek ünsüz: p ikilenir.
-ed yazım kuralları
Çoğu fiilde kök + -ed yeterlidir. Yazımın değiştiği durumlar fiilin son harflerine bağlıdır.
| Kural | Örnek | Geçmiş hâl |
|---|---|---|
| Çoğu fiil: kök + -ed | work, clean, visit | worked, cleaned, visited |
| -e ile biten: yalnız -d | live, dance, close | lived, danced, closed |
| Ünsüz + y: y düşer, -ied | study, carry, try | studied, carried, tried |
| Ünlü + y: doğrudan -ed | play, enjoy, stay | played, enjoyed, stayed |
| Tek heceli, kısa ünlü + tek ünsüz: son ünsüz ikilenir | stop, plan, drop | stopped, planned, dropped |
| İki heceli, vurgu sonda, tek ünlü harf + tek ünsüz: ikilenir | prefer, admit | preferred, admitted |
| İki heceli, vurgu başta: ikilenmez | visit, open, listen | visited, opened, listened |
| w, x, y ile biten: ikilenmez | show, fix, relax | showed, fixed, relaxed |
| İki ünlü + ünsüz: ikilenmez | rain, cook, need | rained, cooked, needed |
| İki ünsüzle biten: ikilenmez | help, paint, jump | helped, painted, jumped |
| İngiliz yazımı: sondaki l ikilenir | travel, cancel | travelled, cancelled (Amerikan: traveled, canceled) |
Kural
Çoğu fiil: kök + -ed
Örnek
work, clean, visit
Geçmiş hâl
worked, cleaned, visited
Kural
-e ile biten: yalnız -d
Örnek
live, dance, close
Geçmiş hâl
lived, danced, closed
Kural
Ünsüz + y: y düşer, -ied
Örnek
study, carry, try
Geçmiş hâl
studied, carried, tried
Kural
Ünlü + y: doğrudan -ed
Örnek
play, enjoy, stay
Geçmiş hâl
played, enjoyed, stayed
Kural
Tek heceli, kısa ünlü + tek ünsüz: son ünsüz ikilenir
Örnek
stop, plan, drop
Geçmiş hâl
stopped, planned, dropped
Kural
İki heceli, vurgu sonda, tek ünlü harf + tek ünsüz: ikilenir
Örnek
prefer, admit
Geçmiş hâl
preferred, admitted
Kural
İki heceli, vurgu başta: ikilenmez
Örnek
visit, open, listen
Geçmiş hâl
visited, opened, listened
Kural
w, x, y ile biten: ikilenmez
Örnek
show, fix, relax
Geçmiş hâl
showed, fixed, relaxed
Kural
İki ünlü + ünsüz: ikilenmez
Örnek
rain, cook, need
Geçmiş hâl
rained, cooked, needed
Kural
İki ünsüzle biten: ikilenmez
Örnek
help, paint, jump
Geçmiş hâl
helped, painted, jumped
Kural
İngiliz yazımı: sondaki l ikilenir
Örnek
travel, cancel
Geçmiş hâl
travelled, cancelled (Amerikan: traveled, canceled)
Şimdi sen dene: yazım
1 / 3
We ___ our grandmother last Sunday. (visit)
-ed'in üç okunuşu
Yazım her zaman -ed'dir ama okunuş fiilin son sesine göre değişir. Ek hece yalnız t ve d ile biten fiillerde vardır: worked 'work-ıd' diye okunmaz.
| Fiilin son sesi | Okunuş | Örnekler |
|---|---|---|
| p, k, s, f, sh, ch (sert sesler) | /t/ | helped, worked, kissed, washed, watched |
| Ünlüler ve öbür ünsüzler (b, g, l, m, n, v, z) | /d/ | played, called, cleaned, lived |
| t ve d | /ɪd/ (ek hece) | wanted, visited, needed, ended |
Fiilin son sesi
p, k, s, f, sh, ch (sert sesler)
Okunuş
/t/
Örnekler
helped, worked, kissed, washed, watched
Fiilin son sesi
Ünlüler ve öbür ünsüzler (b, g, l, m, n, v, z)
Okunuş
/d/
Örnekler
played, called, cleaned, lived
Fiilin son sesi
t ve d
Okunuş
/ɪd/ (ek hece)
Örnekler
wanted, visited, needed, ended
Şimdi sen dene: okunuş
1 / 3
Hangi fiilde -ed ayrı bir hece olarak /ɪd/ okunur?
Olumsuz ve soruda -ed düşer
The guestsmisafirler didn't enjoykeyif almak the concert.
Misafirler konserden keyif almadı.
enjoyed değil, enjoy: geçmişi didn't taşıyor.
Did you borrowödünç almak this book from the library?
Bu kitabı kütüphaneden mi ödünç aldın?
Did + özne + yalın fiil: borrow.
Where did they park the car?
Arabayı nereye park ettiler?
Wh-sorusunda da fiil yalın: park, parked değil.
Şimdi sen dene: olumsuz ve soru
1 / 3
Ali ___ the dishes last night.
Sık kullanılan düzenli fiiller
| Yalın fiil | Geçmiş hâl (V2) | Anlam |
|---|---|---|
| work | worked | çalışmak |
| play | played | oynamak |
| watch | watched | izlemek |
| listen | listened | dinlemek |
| want | wanted | istemek |
| need | needed | ihtiyaç duymak |
| help | helped | yardım etmek |
| start | started | başlamak |
| finish | finished | bitirmek |
| cook | cooked | yemek pişirmek |
| clean | cleaned | temizlemek |
| open | opened | açmak |
| close | closed | kapatmak |
| live | lived | yaşamak |
| arrive | arrived | varmak |
| study | studied | ders çalışmak |
| try | tried | denemek |
| stop | stopped | durmak |
| plan | planned | planlamak |
| visit | visited | ziyaret etmek |
Yalın fiil
work
Geçmiş hâl (V2)
worked
Anlam
çalışmak
Yalın fiil
play
Geçmiş hâl (V2)
played
Anlam
oynamak
Yalın fiil
watch
Geçmiş hâl (V2)
watched
Anlam
izlemek
Yalın fiil
listen
Geçmiş hâl (V2)
listened
Anlam
dinlemek
Yalın fiil
want
Geçmiş hâl (V2)
wanted
Anlam
istemek
Yalın fiil
need
Geçmiş hâl (V2)
needed
Anlam
ihtiyaç duymak
Yalın fiil
help
Geçmiş hâl (V2)
helped
Anlam
yardım etmek
Yalın fiil
start
Geçmiş hâl (V2)
started
Anlam
başlamak
Yalın fiil
finish
Geçmiş hâl (V2)
finished
Anlam
bitirmek
Yalın fiil
cook
Geçmiş hâl (V2)
cooked
Anlam
yemek pişirmek
Yalın fiil
clean
Geçmiş hâl (V2)
cleaned
Anlam
temizlemek
Yalın fiil
open
Geçmiş hâl (V2)
opened
Anlam
açmak
Yalın fiil
close
Geçmiş hâl (V2)
closed
Anlam
kapatmak
Yalın fiil
live
Geçmiş hâl (V2)
lived
Anlam
yaşamak
Yalın fiil
arrive
Geçmiş hâl (V2)
arrived
Anlam
varmak
Yalın fiil
study
Geçmiş hâl (V2)
studied
Anlam
ders çalışmak
Yalın fiil
try
Geçmiş hâl (V2)
tried
Anlam
denemek
Yalın fiil
stop
Geçmiş hâl (V2)
stopped
Anlam
durmak
Yalın fiil
plan
Geçmiş hâl (V2)
planned
Anlam
planlamak
Yalın fiil
visit
Geçmiş hâl (V2)
visited
Anlam
ziyaret etmek
Sık yapılan hatalar
Son ünsüzü ikilememek: joged
Yanlış kullanım: Selin joged in the park every morning last summer.
Doğru kullanım: Selin jogged in the park every morning last summer.
jog tek heceli ve kısa ünlü + tek ünsüzle bitiyor; -ed'den önce g ikilenir: jogged. Aynı kural stop → stopped, plan → planned için de geçerli.
Gereksiz ikileme: visitted
Yanlış kullanım: We visitted the castle on our holiday.
Doğru kullanım: We visited the castle on our holiday.
visit iki heceli ve vurgu ilk hecede; iki ve daha çok heceli fiillerde son ünsüz kural olarak yalnız vurgu son hecedeyse ikilenir (prefer → preferred). open → opened, listen → listened de ikilenmez. İstisna: İngiliz yazımında -l ile bitenler (travel → travelled, Amerikan yazımında traveled).
didn't ile -ed'li fiil: didn't visited
Yanlış kullanım: We didn't visited the museum.
Doğru kullanım: We didn't visit the museum.
didn't zaten geçmişi gösteriyor; fiile ayrıca -ed eklenmez. Olumsuzda ve soruda fiil hep yalın kalır: didn't visit, Did you visit?
Özet
- Düzenli fiilin geçmiş hâli kök + -ed'dir ve bütün öznelerde aynıdır: I worked, she worked.
- Yazım: -e ile bitende yalnız -d (live → lived), ünsüz + y'de -ied (study → studied), ünlü + y'de -ed (play → played).
- Tek heceli fiilde ve vurgusu sonda olan iki heceli fiilde, tek ünlü harf + tek ünsüzle bitiyorsa son ünsüz ikilenir: stopped, preferred. w, x, y ile biten ya da iki ünlüyle biten fiilde ikileme yok: fixed, repeated.
- -ed üç türlü okunur: /t/ (worked), /d/ (played), /ɪd/ (wanted).
- Olumsuzda ve soruda -ed düşer: didn't visit, Did you visit?