Used to ve would, geçmişi şimdiyle karşılaştırarak 'eskiden böyleydi, artık değil' duygusunu taşıyan yapılardır. 'Çocukken her yaz İstanbul'a giderdim', 'Eskiden sigara içerdim', 'Bu apartmanda eskiden bir sinema vardı' gibi cümleler için ideal araçlardır. Bu iki yapı kısmen örtüşür ama önemli farkları vardır. Ayrıca 'used to' ile 'be used to' ve 'get used to' kolayca karıştırılır — üçü de aynı iki kelimeyi taşır ama yalnız birincisi geçmişten söz eder.
Ne zaman kullanılır?
Used to iki temel durumda kullanılır. İlki, geçmişte düzenli olarak yaptığın ama artık yapmadığın alışkanlıklar. 'I used to play football every weekend' dediğinde eskiden her hafta sonu futbol oynuyordun, artık oynamıyorsun. Alışkanlık + bitmiş = used to.
İkincisi, geçmişte doğru olan ama artık olmayan durumlar ve gerçekler. 'She used to live in Bursa' dediğinde eskiden Bursa'da yaşıyordu, artık değil. 'There used to be a park here' dediğinde eskiden burada bir park vardı, şimdi yok. Bu kullanımda eylem değil, bir hâl veya varlık söz konusu.
Kısa ama kritik bir kural: tek seferlik olaylar için used to kullanılmaz. 'I went to Paris last year' doğrudur; 'I used to go to Paris last year' yanlıştır. İki sebep var: used to tekrar eden alışkanlıkları işaretler ve belirli bir zaman ifadesiyle (last year, in 2019, yesterday) birlikte kullanılmaz. Used to'nun yeri belirsiz bir 'eskiden'dir; tarih verdiğin anda Past Simple gerekir.
İki ana kullanım
I used to smokesigara içmek, but I quitbırakmak two years ago.
Eskiden sigara içerdim, ama iki yıl önce bıraktım.
Geçmiş alışkanlık, artık bitti.
She used to have long hair.
Eskiden uzun saçları vardı.
Geçmiş durum, artık öyle değil.
There used to be a bakeryfırın on this corner.
Eskiden bu köşede bir fırın vardı.
Geçmişte var olan, artık yok.
Temel yapı (used to)
Subject + used to + V (base form)
Used to yapısı hiçbir zaman çekilmez. Yani 'uses to' veya 'using to' yoktur. Ana fiil her zaman yalın formdadır. Used to yalnız geçmiş içindir; şimdiki alışkanlık için karşılığı yoktur. 'Genelde çay içerim' demek için 'I use to drink tea' değil, Present Simple + usually kullanılır: 'I usually drink tea'. Olumsuz ve soru formlarında 'use to' olur (yani 'used to' değil), çünkü 'did' yardımcı fiili devreye girdiğinde -d eki düşer.
Olumlu, olumsuz, soru (used to)
Used to yapısının en dikkat gerektiren kısmı olumsuz ve soru formlarında -d ekinin düşmesidir. Olumlu 'used to', olumsuz ve soruda 'use to' (yardımcı 'did' geldiği için). Bu kural Past Simple ile aynıdır.
Olumlu
Subject + used to + V (base form)
Tüm şahıslarda aynı form. Used to hiç değişmez, ana fiil yalın kalır.
I used to live in Ankara.
Eskiden Ankara'da yaşardım.
He used to collecttoplamak, biriktirmek stamps.
Eskiden pul biriktirirdi.
We used to go to the beach every summer.
Her yaz sahile giderdik.
Olumsuz
Subject + didn't + use to + V (base form)
Olumsuzda 'did not / didn't' yardımcı fiili gelir ve 'used' kelimesindeki -d eki düşer: 'use to'. Günlük kullanımda didn't use to yaygındır. Alternatif olarak 'never used to' da kabul edilir.
I didn't use to like oliveszeytinler.
Eskiden zeytin sevmezdim.
didn't + use to.
She didn't use to wear glasses.
Eskiden gözlük takmazdı.
They never used to argue before.
Eskiden hiç tartışmazlardı.
Alternatif: never + used to.
Soru
Did + subject + use to + V (base form)?
Soruda 'Did' öne gelir, 'used' yine 'use to' biçimine döner (-d düşer). Wh-sorularında soru kelimesi en başa gelir.
Did you use to play any sports in school?
Okulda spor yapar mıydın?
Did she use to work at that company?
O şirkette çalışır mıydı?
Where did you use to live as a child?
Çocukken nerede yaşardın?
Şimdi sen dene: used to yapısı
1 / 3
I ___ coffee in the morning, but now I drink tea.
Would: sadece geçmiş alışkanlıklar
Would, geçmişteki tekrar eden eylem veya alışkanlıkları anlatmak için kullanılır. 'When I was a child, we would spend every summer at my grandmother's house' cümlesindeki 'would spend' düzenli olarak yapılan bir eylemi gösterir. Bu anlamda would ile used to büyük ölçüde birbirinin yerine geçer.
Ama kritik bir fark var: would sadece eylemler için kullanılır, durumlar için kullanılmaz. 'I used to live in Berlin' doğrudur; 'I would live in Berlin' yanlıştır çünkü 'live' bir durumu anlatır, bir eylemi değil. Aynı kural have, be, know, believe gibi durum fiilleri için de geçerli. Bu yüzden 'would' kullanacağın zaman önce fiilin bir eylem mi yoksa durum mu olduğuna bak.
Üçüncü bir fark: would tek başına yetmez, geçmişi kuran bir zaman çerçevesi ister ('When I was a child…', 'Every summer…', 'Back then…'). Çerçeve yoksa cümle geçmiş alışkanlık değil, koşul ya da istek gibi okunur: 'I would read comics in bed' eksik kalır, 'When I was at school, I would read comics in bed' tamdır. Genelde sahneyi 'used to' ile kurar, ayrıntıları 'would' ile sıralarsın.
Bir not: would genelde hatıra anlatırken kullanılır. 'When we were little, my grandfather would always tell us stories before bed' gibi cümleler would'un tipik kullanımıdır: geçmişte düzenli olarak tekrarlanan bir eylemi anlatır.
Would örnekleri
Every Sunday, my father would take us to the park.
Her pazar babam bizi parka götürürdü.
Tekrar eden eylem.
When I visited my grandmother, we would bakepişirmek cookies together.
Büyükanneme gittiğimde beraber kurabiye pişirirdik.
Back then, he would spend hours reading in the library.
O zamanlar saatlerce kütüphanede okurdu.
We wouldn't arguetartışmak back then.
Eskiden tartışmazdık.
Olumsuz: wouldn't + V.
Used to vs Would
| Kullanım | Used to | Would |
|---|---|---|
| Geçmiş alışkanlık (eylem) | ✓ I used to play football. | ✓ When I was a child, I would play football. |
| Geçmiş durum (be, have, live, know) | ✓ She used to live here. | ✗ She would live here. |
| Tek seferlik olay | ✗ I used to go to Paris last year. | ✗ I would go to Paris last year. |
| Olumsuz | I didn't use to smoke. | Back then, we wouldn't argue. (seyrek — olumsuzda 'didn't use to' tercih edilir) |
| Soru | Did you use to…? | — (alışkanlık sorusu için 'Did you use to…?' kullan) |
Kullanım
Geçmiş alışkanlık (eylem)
Used to
✓ I used to play football.
Would
✓ When I was a child, I would play football.
Kullanım
Geçmiş durum (be, have, live, know)
Used to
✓ She used to live here.
Would
✗ She would live here.
Kullanım
Tek seferlik olay
Used to
✗ I used to go to Paris last year.
Would
✗ I would go to Paris last year.
Kullanım
Olumsuz
Used to
I didn't use to smoke.
Would
Back then, we wouldn't argue. (seyrek — olumsuzda 'didn't use to' tercih edilir)
Kullanım
Soru
Used to
Did you use to…?
Would
— (alışkanlık sorusu için 'Did you use to…?' kullan)
Used to vs Would: nerede örtüşür, nerede ayrılır
İki yapı geçmiş alışkanlıklarda aynı anlamı taşır (would için geçmişi kuran bir zaman çerçevesi şartıyla) ama durumlar söz konusu olunca sadece used to kullanılabilir. Bu ayrım Türk öğrencilerin sık yanıldığı noktalardan biridir.
Used to
Hem alışkanlık hem durum. Her iki kullanım için de çalışır.
When I was a child, I used to play chess every day.
Çocukken her gün satranç oynardım.
Alışkanlık.
She used to be very shy.
Eskiden çok çekingen biriydi.
Durum, 'would' burada kullanılamaz.
We used to have a dog.
Eskiden bir köpeğimiz vardı.
Sahiplik durumu.
Would
Sadece tekrar eden eylemler. Durum için kullanılmaz.
When I was a child, I would play chess every day.
Çocukken her gün satranç oynardım.
Eylem, doğru. Zaman çerçevesi ('When I was a child') cümleyi geçmişe bağlıyor.
She would be very shy.
Eskiden çok çekingen biriydi.
✗ Yanlış: 'be' durum fiili, would ile kullanılamaz. Doğrusu: 'She used to be very shy.'
On weekends, my dad would cook a big breakfast.
Hafta sonları babam büyük bir kahvaltı hazırlardı.
Tekrarlanan eylem.
Şimdi sen dene: used to vs would
1 / 3
My grandmother ___ a teacher before she retiredemekli oldu.
used to / be used to / get used to: üç farklı yapı
Bu üç yapı birbirine çok benzer görünür ama tamamen farklı anlamlara gelir. Bu üçünü ayırmak için tek bir soru sor: 'to'dan sonra ne geliyor? Yalın fiil geliyorsa 'used to' (eskiden yapardım); -ing'li fiil ya da isim geliyorsa 'be used to' / 'get used to'. Hangisi olduğunu baştaki fiil söyler: 'get/getting' varsa alışma süreci; 'get' yoksa ve yalnız 'am/is/are' varsa alışkın olma hâli.
Used to + V (yalın) = eskiden yapardım. Geçmiş alışkanlık veya durum.
Be used to + V-ing / isim = alışığım, alışık durumdayım. Şu anki bir hâli anlatır, zaman değil. 'I am used to waking up early' = erken kalkmaya alışığım. Sürekli bir durum.
Get used to + V-ing / isim = alışıyorum, alışma süreci. Bir değişime uyum sağlamayı anlatır. 'I'm getting used to my new job' = yeni işime alışıyorum. Süreç devam ediyor.
Üç yapının karşılaştırması
| Yapı | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| used to + V (yalın) | Eskiden yapardım / öyleydi | I used to smoke. |
| be used to + V-ing / isim | Alışığım (şu an) | I am used to waking up early. |
| get used to + V-ing / isim | Alışıyorum (süreç) | I'm getting used to the cold weather. |
Yapı
used to + V (yalın)
Anlam
Eskiden yapardım / öyleydi
Örnek
I used to smoke.
Yapı
be used to + V-ing / isim
Anlam
Alışığım (şu an)
Örnek
I am used to waking up early.
Yapı
get used to + V-ing / isim
Anlam
Alışıyorum (süreç)
Örnek
I'm getting used to the cold weather.
Üç yapının örnekleri
I used to drink coffee every morning.
Eskiden her sabah kahve içerdim.
Geçmiş alışkanlık, artık değil.
I am used to drinking coffee every morning.
Her sabah kahve içmeye alışığım.
Şu anki alışkanlık hâli.
I'm getting used to drinking less coffee.
Daha az kahve içmeye alışıyorum.
Uyum süreci, devam ediyor.
She's used to long flights.
Uzun uçuşlara alışık.
Be used to + isim.
Şimdi sen dene: üç yapı
1 / 3
I ___ (live) in a big city, but now I'm in a small town.
Sık yapılan hatalar
Durum fiiliyle would kullanmak
Yanlış kullanım: When I was a child, I would have a cat.
Doğru kullanım: When I was a child, I used to have a cat.
'Have' sahiplik anlamında durum bildirir. Would sadece eylemler için kullanılır, durumlar için kullanılmaz. 'Have', 'be', 'live', 'know', 'believe' gibi durum fiilleriyle sadece used to kullan.
used to + V-ing kullanmak
Yanlış kullanım: I used to playing football.
Doğru kullanım: I used to play football.
Used to'dan sonra her zaman yalın fiil gelir, -ing formu değil. -ing formu 'be used to' veya 'get used to' yapılarında kullanılır. Bu üçü birbirine yakın görünür ama yapısal olarak farklıdır.
Olumsuz/soruda 'used to' bırakmak
Yanlış kullanım: Did you used to live here?
Doğru kullanım: Did you use to live here?
Olumsuz ve soru formlarında 'did' yardımcı fiili zaten geçmişi işaretler. Bu yüzden 'used' kelimesindeki -d eki düşer ve 'use to' formu kullanılır. Aynı kural Past Simple'daki 'I didn't worked' vs 'I didn't work' ayrımıyla paralel çalışır.
Şimdiki alışkanlık için 'use to' demek
Yanlış kullanım: I use to drink tea every morning.
Doğru kullanım: I usually drink tea in the morning.
Used to'nun şimdiki zaman biçimi yoktur; 'use to' yalnız 'didn't' ve 'Did' ile birlikte yaşar. Şu anki alışkanlık için Present Simple + usually / normally kullan.
Pratik ipuçları
- Used toHem alışkanlık hem durum için çalışır. Tek seferlik olayda kullanma.
- WouldSadece eylemler için. 'Every summer, we would...' gibi tekrarlanan eylemler.
- Durum fiilleribe, sahiplik anlamındaki have, live, know, believe, love, own: would ile KULLANMA.
- Be used to / Get used toFarklı yapılar. Arkaya -ing ya da isim alır. Anlamları 'alışığım' ve 'alışıyorum'.
Özet
- Used to + yalın fiil: geçmiş alışkanlık veya durum. Artık öyle değil.
- Would + yalın fiil: yalnız geçmiş alışkanlık (eylem) ve ancak zaman çerçevesi kurulduğunda ('When I was a child…'). Durum için kullanılmaz.
- Olumsuz/soruda 'use to' (d düşer): didn't use to, Did you use to…?
- Tek seferlik olay için kullanılmaz. Past Simple yeterli.
- used to ≠ be used to ≠ get used to. İlki yalın fiil, diğer ikisi -ing/isim alır.