İngilizce Konuşamıyorum, Ne Yapmalıyım? 5 Neden ve Evde 4 Haftalık Konuşma Planı
vodid ekibiYayın: 5 dakikalık okuma
Kısa cevap
Anlamak ve konuşmak ayrı becerilerdir. Konuşmayı geliştirmek için her gün 15 dakika ayır ve aynı konuyu 4, 3 ve 2 dakikada üç kez anlat. Bir araştırmada bu alıştırmayla kazanılan akıcılığı yalnız aynı konuyu tekrar anlatan öğrenciler korudu (de Jong ve Perfetti, 2011).
Dizileri altyazıyla takip ediyorsun, okuduğun metinlerin çoğunu anlıyorsun. Ama biri sana İngilizce bir soru sorunca cümle kuramıyorsun. Bu sorun çalışarak çözülür.
Bu yazıda önce konuşamamanın beş nedenini göreceksin. Sonra evde, kimseyle buluşmadan uygulayabileceğin dört haftalık bir plan var. Plan günde 15 dakika sürüyor.
Anlıyorum ama konuşamıyorum, neden?
Avrupa Konseyi'nin dil çerçevesi (CEFR) seviyeni beceri beceri ölçer. Öz değerlendirme tablosunda dinleme, okuma, karşılıklı konuşma, tek başına anlatma ve yazma ayrı satırlardır. Yani dinlemede B1, konuşmada A2 olabilirsin.
Bunun basit bir nedeni var. Anlarken cümle sana hazır gelir, sen yalnız tanırsın. Konuşurken ise kelimeyi kendin bulur, cümleyi kendin kurar ve bunu birkaç saniye içinde yaparsın. İngilizceyi test çözerek, okuyarak ve dinleyerek çalıştıysan sesli cümle kurmaya ayırdığın süre azdır.
Anladığın yapılar ve kelimeler zaten aklında. Konuşma çalışması bunları hızlı çağırmayı öğretir. Sıfırdan öğrenmen gerekmiyor.
Konuşamamanın beş nedeni
Aşağıdaki tabloda kendine en çok uyan satırı bul. Planın hangi haftasına daha çok zaman ayıracağını bu satır söyler.
| Neden | Nasıl anlarsın | Ne yaparsın |
|---|---|---|
| Az pratik | Haftada bir kez bile sesli İngilizce cümle kurmuyorsun | Her gün 15 dakika sesli konuş, kimse dinlemese de |
| Kaygı | Biliyorsun ama biri dinleyince aklındaki silinir | Önce yalnızken konuş, sonra kendini kaydet, en son birine konuş |
| Kafanda çeviri | Önce Türkçe cümleyi kurup sonra İngilizceye çeviriyorsun | Hazır kalıplarla başla, kısa cümle kur |
| Kalıp eksikliği | Kelimeleri tek tek biliyorsun ama nasıl bağlayacağını bilmiyorsun | Dinlediğin metinlerden kalıp topla, her gün üçünü kullan |
| Mükemmellik beklentisi | Hata yapmamak için cümleye hiç başlamıyorsun | Anlaşılmayı hedefle, doğruluğu sonra düzelt |
Kaygı gerçek bir engel
Yabancı dilde konuşurken yaşanan gerginlik uzun süredir araştırılıyor. Horwitz ve arkadaşları 1986'da bu kaygıyı ayrı bir kaygı türü olarak tanımladı ve ölçmek için 33 maddelik bir ölçek geliştirdi. Bu kaygının üç yanı var: başkasıyla konuşurken duyulan gerginlik, sınav kaygısı ve olumsuz değerlendirilme korkusu.
Kaygın yüksekse ilk haftalarda kimsenin dinlemediği bir ortamda konuş. Kendi sesine alıştıktan sonra birinin karşısına geç. Aşağıdaki plan da bu sırayla ilerliyor.
Hata yapmak konuşmanın parçası
Konuşurken hata yapman normal. Önemli olan, bir süre sonra o hatayı fark edip düzeltmen. Bunun için kendini kaydedebilir ya da konuşmanın yazılı hâline bakabilirsin.
4-3-2 yöntemi: aynı konuyu üç kez anlat
Planın merkezinde tek bir alıştırma var. Bir konu seç ve onu önce 4 dakikada, sonra 3 dakikada, en son 2 dakikada anlat. Her turda aynı şeyleri daha kısa sürede söylemeye çalışırsın.
de Jong ve Perfetti'nin 2011'deki araştırmasında 24 öğrenci üç oturumda 4, 3 ve 2 dakikalık konuşmalar kaydetti. Bir grup aynı konuyu üç kez anlattı, öbür grup her seferinde başka bir konuyu. Çalışma sırasında iki grubun akıcılığı da arttı. Ama sonraki testlerde bu artışı yalnız aynı konuyu tekrar anlatanlar korudu. Bu öğrenciler konuşmalar arasında daha çok sözcüğü yeniden kullanmıştı. Bu sözcüklerin çoğu konuya özgü değildi.
Araştırmacılara göre aynı konuyu tekrar anlatmak, bu genel sözcükleri ve kalıpları kullanmayı otomatik hâle getiriyor. Bağlaçlar ve kalıplar konuya özgü olmadığı için başka konularda da işine yarar.
- Konuyu seç. Gününü, işini, bir filmi ya da hafta sonu planını. Bildiğin bir konu olsun.
- 4 dakika anlat. Telefonun ses kaydını aç ve durmadan konuş. Kelime bulamazsan başka bir yoldan anlat.
- 3 dakika anlat. Aynı konuyu baştan anlat. Hiçbir bölümü atlama, yalnız hızlan.
- 2 dakika anlat. Bir kez daha baştan. Bu turda daha az duraksamaya çalış.
- Kaydı dinle. Bulamadığın iki üç kelimeyi ya da emin olmadığın cümleyi not al. Ertesi gün onlara bak.
Evde dört haftalık konuşma planı
Plan kolaydan zora gidiyor. İlk hafta yalnızca kendine konuşursun. Dördüncü hafta karşılıklı konuşmaya geçersin. Seviyen A2 ve üstündeyse doğrudan uygulayabilirsin. A1'deysen her haftayı iki haftaya yay.
| Hafta | Hedef | Her gün ne yapıyorsun |
|---|---|---|
| 1. hafta | Sesli konuşmaya alışmak | Gününü 4-3-2 yöntemiyle anlat. Kaydı yalnız sen dinle. |
| 2. hafta | Kalıp kullanmak | Dinlediğin bir metinden 3 kalıp seç. Konuşurken üçünü de kullan. |
| 3. hafta | Fikir anlatmak | Bir soruya görüş bildir ("Is social media good for students?"). Nedenini ve bir örneğini söyle. |
| 4. hafta | Karşılıklı konuşmak | Bir durumu canlandır (kafede sipariş, yol sorma, kendini tanıtma). Karşı tarafı bir arkadaş, öğretmen ya da yapay zekâ oynasın. |
Hafta sonu bir gün ara ver. Öbür gün o haftanın kayıtlarından birini dinle ve ilk günle karşılaştır.
1. hafta: kendine konuş
Bu haftanın tek amacı sesli İngilizceye alışmak. Kimse dinlemiyor, kimse puan vermiyor. Gününü, sabah ne yaptığını, akşam ne yapacağını anlat. Kelime bulamazsan Türkçeye geçme. Bildiğin daha basit bir kelimeyle anlat.
2. hafta: kalıp topla
Her gün dinlediğin bir kayıttan üç kalıp seç. Örneğin "I'm thinking about…", "The thing is…" ya da "It depends on…". Bunları o gün konuşurken mutlaka kullan. Hazır bir kalıp, cümleye başlamanı kolaylaştırır.
3. hafta: görüş bildir
Artık yalnız olanları değil, ne düşündüğünü de anlatıyorsun. Bir soru seç ve şu iskeletle cevap ver: görüşün, bir nedeni, bir örnek, kısa bir son cümle. Bu iskelet sınavların konuşma bölümünde de işe yarar.
4. hafta: karşılıklı konuş
Şimdi karşında biri var. Bir arkadaşınla, öğretmeninle ya da yapay zekâyla bir durumu canlandır. Karşılıklı konuşmada asıl zorluk, beklemediğin bir soruya cevap vermek. Önceki üç haftada hızlanan kalıplar burada işine yarar.
vodid'in Konuşma paketinde 50 senaryoda yapay zekâyla sesli konuşabilirsin. Konuşma bitince söylediklerinin yazılı hâlini ve daha doğal söyleyiş önerilerini görürsün. Bu öneriler, ertesi günün kalıp listesi için hazır bir kaynak.
Günlük 15 dakikalık şablon
Her gün aynı sırayı izlersen ne yapacağına karar vermekle vakit kaybetmezsin. Haftanın konusu değişir, şablon aynı kalır.
| Süre | Ne yapıyorsun | Neden |
|---|---|---|
| 2 dk | Dünkü notlarına bak: bulamadığın kelimeler, yeni kalıplar | Dünkü eksiği bugün kullanmak için |
| 9 dk | 4-3-2: aynı konuyu üç kez anlat ve kaydet | Akıcılık için |
| 4 dk | Kaydı dinle, iki üç düzeltmeyi not al | Hatalarını kendin fark etmek için |
Bu 15 dakikayı genel çalışma programının konuşma payı olarak da kullanabilirsin. Günün geri kalanını nasıl böleceğini Evde İngilizce Çalışma Programı yazısında bulabilirsin.
İlerlemeni nasıl ölçersin?
Konuşmadaki ilerlemeyi hissetmek zor, çünkü her gün küçük adımlarla gelir. Bu yüzden ölçmen gerekiyor. Üç basit yol var.
- İlk ve son kaydı karşılaştır. Birinci haftanın ilk 2 dakikalık kaydını sakla. Dördüncü haftanın sonunda aynı konuyu yeniden kaydet. İki kaydı arka arkaya dinle.
- Duraksamaları say. 2 dakikalık kayıtta kaç kez uzun süre durduğunu ya da "eee" dediğini say. Bu sayı haftadan haftaya azalmalı.
- Yazılı hâline bak. Konuşmanın yazılı hâlini okumak, sesli dinlerken kaçırdığın hataları gösterir. Aynı hatayı üç kez gördüysen onu ayrı bir kartta çalış.
Konuşmanın hangi seviyede olduğunu merak ediyorsan CEFR'nin öz değerlendirme tablosundaki konuşma satırlarını oku. Seviyelerin ne kadar sürdüğünü de İngilizce Ne Kadar Sürede Öğrenilir? yazısında bulabilirsin.
Sık sorulanlar
İngilizce konuşma nasıl geliştirilir?
Her gün kısa süre sesli konuşarak. Aynı konuyu 4, 3 ve 2 dakikada üç kez anlatmak akıcılığını artırır. Kendini kaydetmek ve kaydı dinlemek de hatalarını görmeni sağlar.
İngilizce konuşma pratiği evde nasıl yapılır?
Gününü, bir filmi ya da bir planını sesli anlat ve telefonla kaydet. Dinlediğin metinlerden kalıp seçip konuşurken kullan. Karşılıklı konuşma için bir arkadaşınla ya da yapay zekâyla bir durumu canlandırabilirsin.
Anlıyorum ama konuşamıyorum, neden?
Anlamak ve konuşmak ayrı beceriler. Anlarken cümle sana hazır gelir. Konuşurken ise onu kendin ve hızlı kurarsın. Bu hız ancak sesli pratikle gelişir. Bildiğin kelimeler kaybolmadı, yalnızca onları çağırmayı çalışmadın.
İngilizce konuşurken heyecanlanıyorum, ne yapmalıyım?
Önce kimsenin dinlemediği bir ortamda konuş, sonra kendini kaydet, en son birinin karşısında konuş. Hata yapmayı konuşmanın parçası olarak gör. Kendi sesine alıştıkça gerginlik azalır.
Kaynaklar
- de Jong, N. ve Perfetti, C. (2011). Fluency training in the ESL classroom: An experimental study of fluency development and proceduralization. Language Learning, 61(2), 533-568. doi.org/10.1111/j.1467-9922.2010.00620.x
- Horwitz, E., Horwitz, M. ve Cope, J. (1986). Foreign language classroom anxiety. The Modern Language Journal, 70(2), 125-132. doi.org/10.1111/j.1540-4781.1986.tb05256.x
- Avrupa Konseyi, "Self-assessment grid, Table 2 (CEFR 3.3)". Türkçe çevirisi aynı sayfada. Erişim: 31 Ekim 2026.