Non-defining Relative Clauses

Defining sıfat cümleciği, ismi tanımlar: hangisi olduğunu belirginleştirir. Non-defining ise ismin kimi ya da neyi gösterdiğini zaten bildiğimizi varsayar; üzerine ek bilgi katar.

'The man who called me is my uncle' (defining): hangi adamdan bahsettiğimi 'who called me' tanımlıyor. Birden fazla adam olabilir, bu bilgi hangisi olduğunu gösteriyor.

'My uncle, who lives in Paris, is a chef' (non-defining): 'my uncle' zaten kim olduğunu belirtiyor. Sadece bir amcam olduğunu biliyoruz. Paris'te yaşadığı ek bir bilgi.

Test: cümlecik çıkarılırsa ana anlam korunuyor mu? Evet ise non-defining (virgül gerekir). Hayır ise defining (virgül yok).

'My brother who lives in London is a doctor' → çok kardeşim varsa, bu cümle 'Londra'dakini' tanımlıyor. Defining.

'My brother, who lives in London, is a doctor' → tek kardeşim, ek bilgi olarak Londra'da yaşadığı ekleniyor. Non-defining.

Virgül tek başına anlamı değiştirir.

Non-defining'in en görünür özelliği virgüllerdir. Cümlecik iki virgül arasına alınır (veya cümle sonundaysa baştan virgülle başlar).

'My car, which is red, is parked outside': cümlecik ortada olduğu için iki virgül gerekir.

'I love my car, which is red': cümlecik sonda olduğu için başına tek virgül yeter.

Konuşmada virgülün yerini ses duraksaması alır. Non-defining cümlecik okunurken 'which is red' kısa bir duraksamayla söylenir, sanki parantez açılıyormuş gibi. Bu ses ipucu anlamı netleştirir.

Yazıda virgülü atlarsan cümle defining olur ve anlam değişir. 'My brother who lives in London' ile 'My brother, who lives in London' İngilizce konuşurunun kafasında farklı resimler oluşturur: birincisi birkaç kardeşten biri, ikincisi tek kardeş ve ek bilgi.

Non-defining'de kullanabileceğin ilgi zamirleri: who (insan, özne), whom (insan, nesne — özellikle edattan sonra), which (şey, hayvan, genel), whose (sahiplik), where (yer), when (zaman). 'That' bu listede yoktur ve kullanılmaz. Bu kural istisnasızdır.

Yer ya da zaman ismi görünce otomatik olarak where/when yazma. Cümlecikte özne ya da nesne eksikse 'which' gelir: 'Paris, which I visited last year' ('visit' nesne ister). Eksik olan yalnızca bir yer ya da zaman tümleciyse where/when gelir: 'Paris, where I lived for a year' / 'August, when we go on holiday'. Kısa test: cümleciğin sonuna 'orada' ya da 'o zaman' ekleyebiliyorsan where/when, ekleyemiyorsan which.

Defining'de 'that' rahatça yer alır: 'The book that I bought'. Ama non-defining'de aynı cümle 'The book, which I bought yesterday' olur. Virgül + 'that' kombinasyonu yanlıştır.

İkinci önemli fark: non-defining'de ilgi zamiri düşürülemez. Defining'de nesne pozisyonundaki ilgi zamiri düşürülebilir: 'The book I bought' ('that' düşürülmüş). Non-defining'de ise her zaman kalmak zorundadır: 'This book, which I bought yesterday, is great' (which zorunlu).

Bu üç kural non-defining'in karakterini belirler: virgül zorunlu, 'that' yok, ilgi zamiri düşürülemez.

Non-defining'in özel bir kullanımı var: 'which' bazen tek bir isim yerine, bir önceki tüm cümleciğe atıfta bulunabilir. Türk öğrenciler bu yapıyla sık karşılaşır ama çoğu zaman tam oturtamaz.

'She passed the exam, which pleasedmemnun etti her parents' cümlesinde 'which', 'exam' ismine değil, sınavı geçme olayının tamamına atıfta bulunuyor. Anne babayı memnun eden sınav değil, sınavı geçmiş olması.

'He forgot her birthday, which made her upset' (onun doğum gününü unuttu, bu da onu üzdü). Üzen doğum günü değil, unutma olayı.

Bu kullanım yazıda yoğun görülür ve cümleye akıcılık katar. Ana cümlenin sonuna virgül + which ekleyerek bir sonuç veya yorum ekleyebilirsin; ', which' asla yeni bir cümle başlatmaz, kendinden önceki cümleye bağlanır. Dikkat: bu kullanımda 'which' mutlaka olmalı, 'that' asla.

Non-defining'de edat (preposition) kullanımı biraz farklı çalışır. İki seçeneğin var: formal ya da günlük.

Formal kullanım: edat önde, whom/which sonra. 'My boss, with whom I have worked for ten years, is retiring' (on yıldır birlikte çalıştığım patronum emekli oluyor). 'Whom' kullanılır, 'who' değil. Bu yapı akademik ve iş yazısında sık görülür.

Günlük kullanım: edat sonda, who kullanılır. 'My boss, who I have worked with for ten years, is retiring'. Daha rahat bir ton. Cümlecik içindeki edat ('with') cümleciğin sonuna düşer.

Genel kural: formal yazıda 'edat + whom/which' tercih et. Konuşmada ve günlük yazıda 'who… edat (sonda)' daha doğal. İkisi de doğrudur; hangisini seçtiğini bağlam belirler.

'Whom' günlük konuşmada nadirdir; özne konumunda her zaman 'who' gelir. Edattan sonra ise 'whom' zorunludur ('with whom', 'to whom', 'about whom' ve 'many of whom', 'some of which' gibi niceleyicili kalıplarda); resmi yazıda edat olmadan nesne konumunda da kullanılır: 'My colleague, whom I met in 2010, is retiring.'

Sayı ya da miktar bildiren bir sözcükten sonra insanlar için 'of whom', şeyler için 'of which' gelir: 'I have three sisters, all of whom are teachers' (üç kız kardeşim var, hepsi öğretmen). 'He wrote five novels, two of which became films.'

Bu kalıpta 'of' bir edat gibi önde durduğu için 'who' değil 'whom' kullanılır; 'that' burada da yasaktır. Sık kullanılan niceleyiciler: all, both, most, many, some, several, none ve sayılar.

'None of whom' olumsuz anlam taşır, arkasından olumlu bir fiil gelir: 'The managers, none of whom come from the founding family, will meet the investors.'

Karar vermek için tek soru sor: bu bilgi ismi tanımlamak için gerekli mi (defining), yoksa sadece ek bilgi mi (non-defining)?

Özel isim varsa (kişi adı, şehir adı) genelde non-defining gelir çünkü özel isim zaten belirli. 'Ahmet, who is my best friend, lives nearby', Ahmet tek kişi, 'who is my best friend' ek bilgi.

Tek olan nesneler / ilişkiler için non-defining: my mother, my best friend, my car (eğer tek araban varsa). 'My mother, who teaches English, is 55'.

Birden fazla olabilecek şeyler için defining: the student, the book, a man. 'The student who got the highest score won the prize', hangi öğrenci olduğunu belirleyen bilgi.

Virgülü doğru seçtiğin sürece yapı da doğru kurulur.