Relative Clauses

Relative clauses, cümlende bahsettiğin bir ismi daha belirgin kılar. 'The man is my uncle' cümlesi 'adam' hakkında fazla bilgi vermez. Ama 'The man who called me yesterday is my uncle' dediğinde hangi adamdan bahsettiğin netleşir: beni dün arayan adam.

İki kısa cümleyi tek cümlede birleştirmeni sağlar: 'I have a friend. He lives in Paris.' yerine 'I have a friend who lives in Paris.' Yazılı ve sözlü İngilizcede çok sık karşına çıkar.

Bir isimden bahsediyorsun, sonra o isim hakkında ek bilgi vermek istiyorsun. İlgi zamiri bu bilgiyi ismin hemen arkasına bağlar. Hangi zamiri seçeceğin, ismin insan mı, şey mi, yer mi, zaman mı olduğuna bağlıdır.

Bu üç zamir Relative Clauses'un omurgasıdır. Who insanlar için, which şeyler ve hayvanlar için kullanılır. That ise hem insanlar hem de şeyler için çalışır ama sadece tanımlayıcı (defining) sıfat cümleciklerinde kullanılır.

İnsan varsa who veya that, şey veya hayvan varsa which veya that kullanırsın. Günlük konuşmada that her ikisinin de yerine geçer ve daha informal tınlar. Akademik ve formal yazıda ise who ve which ayrımını korumak daha doğru sayılır.

Kısa bir not: that, virgülle ayrılmış tanımlamayan (non-defining) sıfat cümleciklerinde kullanılamaz. Bu tür yapıda mutlaka who veya which gerekir. Non-defining yapıları B2 seviyesinde ayrıntılı göreceksin.

İlgi zamirinin cümlecikteki rolü onu düşürüp düşüremeyeceğini belirler. İki duruma bak: ilgi zamiri cümleciğin öznesi mi, yoksa nesnesi mi?

Özne ise zamir düşürülemez. 'The man who called me' cümlesinde 'who', arayan kişinin yani 'the man'in yerini tutar. Cümlecikten 'who' çıkarılırsa geriye 'The man called me is my uncle' kalır; cümle kurulamaz hâle gelir.

Nesne ise zamir düşürülebilir. 'The book (that) I read' cümlesinde 'that', okunan şeyin yani 'the book'un yerini tutar. Düşürdüğünde 'The book I read' olur ve cümle hâlâ doğru. Günlük İngilizcede zamir sık sık düşürülür.

Pratik test: ilgi zamirinin arkasından bir fiil geliyorsa zamir öznedir, düşemez. Arkasından bir özne + fiil geliyorsa zamir nesnedir, düşebilir. 'The book that I read' (that + I read) = nesne, düşer. 'The man who called' (who + called) = özne, düşmez.

Whose, sahiplik bildiren ilgi zamiridir. Hem insanlar hem şeyler için kullanılabilir. Türkçedeki iyelik ekleri (-ı / -i / -sı / -si) gibi düşün: 'arabası kırmızı olan adam' = 'the man whose car is red'.

Whose'un kritik özelliği, kendisinden sonra doğrudan bir isim gelmesidir: 'whose car', 'whose book', 'whose son'. Diğer ilgi zamirlerinin aksine, whose iki ismi birbirine bağlar: sahip olan ve sahip olunan.

Whose özellikle edebi ve formal İngilizcede sık kullanılır. Günlük konuşmada biraz daha seyrek karşına çıkar; onun yerine 'with'li yapılar ('a woman with a pilot husband') ya da iki ayrı cümle tercih edilir. Dikkat: 'who's', whose'un gayriresmî hâli değildir; 'who's' = who is / who has demektir. Ama yazıda, özellikle karakterler veya nesneler tanıtılırken whose çok doğaldır.

Where ve when, yer ve zaman isimleri için kullanılan ilgi zamirleridir. Where bir yeri, when bir zamanı tanımlar. Türkçedeki 'nerede' ve 'ne zaman' sorularına karşılık gelirler ama soru zamiri olarak değil, ilgi zamiri olarak kullanılırlar.

Where, 'the place where', 'the city where', 'the house where' gibi yerle ilgili isimlerden sonra gelir. 'This is the restaurant where we had our first date' gibi. Formal yazıda 'the restaurant in which we met' de denir ama günlük İngilizcede where daha doğaldır; edatlı bu kullanımı B2'de göreceksin.

When, zaman ifadelerinden sonra gelir: 'the day when', 'the year when', 'the moment when'. 'I'll never forget the day when I met her' gibi. When ayrıca cümlede düşürülebilir: 'the day we met' da doğrudur.

Where ve when'den sonra tek kelime değil, cümlecik gelir. Yani 'the place where the car is' doğrudur ama 'the place where the car' yanlıştır; cümlecikte fiil de bulunmalı.