Passive Reporting

Passive reporting, bir fikir, iddia, inanç veya bilginin kim tarafından söylendiğini belirtmeden aktarılmasıdır. 'People say he is a genius' cümlesi aktif ama 'people' belirsiz. Bunu passive reporting ile iki şekilde ifade edebilirsin: 'It is said that he is a genius' veya 'He is said to be a genius'. İki cümle de aynı bilgiyi gayrişahsi aktarır.

Bu yapı dört bağlamda sık kullanılır. Birincisi, haberler. 'The President is reported to have resigned' (başkanın istifa ettiği bildiriliyor). Haber kaynağı belirsiz veya resmi değil, bu yüzden passive tercih edilir.

İkincisi, akademik yazı. 'It is believed that climate change is accelerating' (iklim değişikliğinin hızlandığına inanılıyor). Kimin inandığını söylemeden bir görüşü aktarıyorsun.

Üçüncüsü, dedikodu veya söylenti. 'She is said to be dating a celebrity' (bir ünlüyle çıktığı söyleniyor). Kaynak belirsiz, ama yayılan bir bilgi var.

Dördüncüsü, genel inançlar veya ortak kanılar. 'It is widely believed that exercise improves mood' (egzersizin ruh hâlini iyileştirdiğine yaygın olarak inanılır). Genel bir kanı, kimsenin spesifik olarak söylediği bir şey değil.

Bu yapı 'it' yapay özneyle (dummy subject) başlar, rapor fiili pasif formda gelir ve 'that' bağlacıyla bir bildirim cümlesi eklenir. Yapı: It + be (is / was / has been) + past participle + that + clause.

Aktarılan kısımda, Reported Speech'te olduğu gibi zaman kayması olur. Rapor fiili Present'teyse cümlede zaman aynı kalabilir: 'It is said that he is rich'. Rapor fiili Past'taysa zaman kayar: 'It was said that he was rich'.

En yaygın rapor fiilleri: say, believe, think, know, report, claim, allege, understand, consider, estimate, assume, suppose. Hepsi bu yapıda kullanılabilir.

'It is said' en klasik formdur. 'It is widely believed' veya 'It is generally understood' gibi genişletmeler de akademik yazıda sık karşına çıkar.

İkinci yapı daha ince bir dönüşüm yapar: aktarılan cümlenin öznesini başa alır, rapor fiilini pasifte kurar ve arkasından to-infinitive getirir. Yapı: Subject + is/was + past participle + to-infinitive.

Pattern A: 'It is said that he is a genius.' Pattern B: 'He is said to be a genius.'

Her iki cümle aynı bilgiyi verir. Ama Pattern B daha az kelime kullanır ve özneyi başa alarak konuyu vurgular. Gazete manşetlerinde, kısa haberlerde, akademik metinlerde sık tercih edilir.

Dönüşüm tekniği: aktarılan cümleden özneyi al, rapor fiilini pasifte kur, 'that'ı kaldır, fiili to-infinitive'e çevir. Zaman farkı infinitive'in formuna yansır; formları bir sonraki bölümde tek tek göreceksin.

Cümle 'there is/are' ile kuruluyorsa başa alınan özne 'there' olur: 'It is said that there are many fake accounts.' → 'There are said to be many fake accounts.' Fiil 'there'den sonraki isme göre tekil/çoğul çekimlenir: 'There is thought to be a link between the two cases.'

Pattern B'de aktarılan cümlenin zamanı infinitive'in formuna yansır. Dört temel durum var.

Şu anki veya gelecek: to + yalın fiil. 'He is said to be rich' (zengin olduğu söyleniyor: şimdi). 'She is expected to win' (kazanması bekleniyor: gelecek).

Süregen durum: to be + V-ing. 'He is said to be working in Germany' (Almanya'da çalıştığı söyleniyor: süren eylem).

Geçmiş: to have + V3. 'He is said to have been a spy' (casus olduğu söyleniyor: geçmişte). 'She is thought to have left the country' (ülkeden ayrıldığı düşünülüyor).

Geçmiş süregen: to have been + V-ing. 'He is reported to have been working on a new project' (yeni bir projede çalıştığı bildiriliyor: geçmiş süreç).

İnfinitive'in formu bilginin ne zamanına dair olduğunu gösterir. Bu dört form oturduğunda Pattern B'nin zaman ayrımlarını rahatça kurarsın.

Bu formların bir de pasif karşılığı var: aktarılan eylem özneye yapılıyorsa 'to be + V3' ('He is believed to be held in custody'), geçmiş için 'to have been + V3' ('She is reported to have been injured in the accident') kullanılır. Dikkat: 'to have been + V-ing' geçmiş süregen, 'to have been + V3' geçmiş pasiftir.

Passive reporting için belirli bir fiil grubu uygundur. Bunlar genelde bilgi aktarımı, inanç, beklenti veya tahmin anlamı taşıyan fiillerdir. Günlük sohbette nadiren passive reporting duyulur; daha çok haberlerde, akademik metinlerde ve resmi raporlarda karşına çıkar.

En yaygın fiiller: say, believe, think, know, report, claim, allege, consider, expect, understand, suppose, assume, estimate, rumour, reveal, announce. Dikkat: bu fiillerin hepsi Pattern A'ya girer ama 'announce' Pattern B'ye girmez — 'It has been announced that taxes will increase' doğru, 'Taxes are announced to increase' yanlıştır.

Her fiil farklı bir ton taşır. 'Say' en nötr, 'claim' biraz şüpheci (iddia edildiği gibi kesin değil), 'allege' daha resmi ve hukuki, 'rumour' söylenti/dedikodu, 'report' haberde resmi aktarım, 'believe' genel kanı, 'estimate' sayısal tahmin. 'Suppose' özel bir durumdur: 'He is supposed to be rich' = zengin olduğu söyleniyor (passive reporting). Ama aynı kalıp bağlama göre zorunluluk/beklenti de anlatır: 'You are supposed to wear a helmet' = kask takman gerekiyor. Bu ikinci kullanım passive reporting değildir.

Fiil seçimi okura bilginin ne kadar sağlam olduğunu söyler: 'know' kesinlik, 'claim' şüphe taşır.

Her durumda passive reporting kullanmak zorunda değilsin. Active reporting (someone said that..., he announced that...) daha yaygındır ve daha doğal durur. Seçim bağlama göre yapılır.

Active reporting kullan: kaynak biliniyorsa ve önemliyse. 'The president announced that...', 'Smith claims that...'. Kaynağı belirtmek anlamı güçlendiriyorsa active reporting daha iyi.

Passive reporting kullan: kaynak belirsizse, önemsizse ya da vurgulanması istenmiyorsa. 'It is said that...', 'She is believed to be...'. Gayrişahsi bir ton gerekli.

Yazılı haberlerde ve akademik makalelerde active reporting ile passive reporting birlikte kullanılır. İyi bir haber makalesinde kaynaklı aktif cümleler ('officials said that...') yanında kaynaksız passive cümleler ('it is believed that...') birlikte bulunur. Bu karışım metne hem kaynak güvenilirliği hem gayrişahsi bir ton katar.

Bir ipucu: ders kitaplarında, Wikipedia'da, akademik makalelerde passive reporting'in bol kullanıldığını göreceksin. Günlük sohbette ise nadirdir.