Subjunctive & Formulaic Expressions

Subjunctive; dileği, öneriyi, talebi, zorunluluğu ve gerçek olmayan varsayımsal durumları anlatmak için kullanılan bir fiil kipidir. İngilizcede iki ana form vardır. Birincisi: present subjunctive, fiilin yalın hâli (base form), üçüncü tekilde bile -s almaz. 'It is essential that he arrive on time' ('arrives' değil). İkincisi: past subjunctive, 'to be' fiilinde 'were' kullanımı, öteki fiillerde Past Simple formu. 'If I were you' (standart 'was' değil 'were'). Present subjunctive mandative bağlamlarda (emir / öneri), past subjunctive hipotetik durumlarda (wish, Second Conditional) görülür.

Bir fiil bir başkası için bir eylem gerekliliğini anlatıyorsa (suggest, recommend, insist, demand, propose, require, order, advise, ask), yan cümlede subjunctive kullanılabilir: 'that + özne + yalın fiil'. Üçüncü tekilde bile -s yok. 'She suggests that he be more careful' (he be, 'he is' değil). 'The judge ordered that the defendant remain in custody'. 'It is essential that the committee approve the proposal'. Aynı yapı sıfatlarla da çalışır: essential, important, crucial, necessary, vital, imperative, advisable, desirable. Dikkat: bu kural yalnız 'birinin bir şey yapmasını isteme' anlamındaki kullanım için geçerlidir. Aynı fiiller bilgi aktarırken normal çekimli fiil alır: 'He insisted that he was innocent' (ısrarla masum olduğunu söyledi), 'The evidence suggests that he is lying' (kanıt yalan söylediğini gösteriyor). Anlam 'talep' ise yalın fiil, 'aktarım' ise normal çekim. Amerikan İngilizcesinde bu biçim gündelik dilde bile kullanılır; İngiliz İngilizcesinde çoğunlukla 'should + yalın fiil' tercih edilir: 'She suggests that he should be more careful'. Yalın subjunctive İngiliz resmi ve akademik yazısında da doğrudur. 'Should'lu İngiliz biçimi her iki varyantta da kabul görür; yalın Amerikan biçimi akademik ve resmi yazıda tercih edilir.

Past subjunctive modern İngilizcede en çok 'to be' fiilinde 'were' formu olarak yaşar. 'If I were you' (resmi) vs 'If I was you' (konuşma dili). Resmi ve akademik yazı, özne hangisi olursa olsun 'were' kullanır: I were, he were, she were. Ayrıca belirli kalıplarda zorunludur. 'Were it not for X' kalıbı: 'Were it not for your help, I would have failed' (Senin yardımın olmasa başarısız olurdum). Bu kalıbın devrik olmayan hâli 'If it were not for X'tir; anlam aynıdır, devrik biçim daha resmidir. Geçmişte olup bitmiş bir durum için 'Had it not been for X' (= 'If it had not been for X') kullanılır: 'Had it not been for your help, I would have failed'. 'As it were' (sanki öyleymiş gibi): 'He became, as it were, the family's guardian'.

'Lest' arkaik ama hâlâ canlı bir bağlaçtır: 'olmasın / yapmasın diye' anlamı verir. Ardından subjunctive veya 'should' gelir. 'Write it down lest you forget' (unutmayasın diye yaz). 'Lest' olumsuz bir amaç taşır; Türkçesi 'olmasın / yapmayasın diye'dir, bu yüzden yan cümleye ayrıca 'not' eklenmez. 'He spoke softly, lest anyone overhear' (kimse duymasın diye yumuşak konuştu). 'Lest' resmi, edebi ve hukuki metinlerde; dua / uyarı ifadelerinde; eski roman dilinde yaygındır. Günlük konuşmada 'so that ... not', 'in case', 'to avoid + -ing' tercih edilir. Kalıp ifadelerde yaşar: 'Lest we forget' (unutmayalım diye, anma törenlerinde yaygın). 'Lest' sonrası her zaman yalın fiil ya da 'should + yalın fiil' gelir; çekimli fiil ('anyone hears', 'anyone heard') kullanılmaz.

Subjunctive büyük ölçüde aşınmış olsa da donmuş biçimde yaşamaya devam eden kalıplar vardır. Bu ifadeler bütün olarak öğrenilir; gramer olarak bölünmez. Hangi kalıbın hangi tonda kullanıldığını aşağıdaki tablo gösteriyor. Bu kalıplar resmi konuşmalarda, edebi metinlerde, törenlerde ve siyaset dilinde yaygındır; bazıları günlük konuşmaya da sızmıştır. C1 seviyesinde bu kalıpların anlamını ve tonunu bilmek metni doğru okumak için şart.

Subjunctive en çok hukuki metinlerde, sözleşmelerde, yönetmeliklerde ve resmi kararlarda korunur. 'The court ordered that the defendant appear in person'. 'The regulations require that each employee attend training'. 'The constitution provides that no law be passed without the consent of parliament'. Bu bağlamlar kesinlik, süreklilik ve resmi zorunluluk ister; 'should' onu sulandırır gibi algılanır. Akademik yazıda da aynı mantık: 'The methodology demands that each variable be controlled', bu cümle 'should be controlled' ile de kurulabilir ama subjunctive hali daha temiz ve akademik durur. Bu yüzden hukuk, mühendislik ve bilim alanlarında yazanlar genelde subjunctive'i tercih eder.