Wish / If only

Wish ile kurulan cümleler üç kategoriye ayrılır. Her biri farklı bir duyguyu, farklı bir zaman boyutunu anlatır.

Birincisi, şimdiki duruma dair hayal. Şu an öyle değil ama öyle olsaydı iyi olurdu. 'I wish I had more free time' (keşke daha fazla boş zamanım olsa). Yapı: wish + Past Simple. Zaman geçmiş gibi görünse de anlam şimdidir, Second Conditional'daki gibi.

İkincisi, geçmişe dair pişmanlık. Olmuş bitmiş bir şey için 'keşke farklı olsaydı' demek. 'I wish I had studied harder at university' (keşke üniversitede daha çok çalışsaydım). Yapı: wish + Past Perfect. Olay geçmişte, artık değiştirilemez.

Üçüncüsü, başkasının davranışından şikayet veya beklenti. 'I wish you would listen to me' (keşke beni dinlesen). Yapı: wish + would + V. Dikkat: kendi davranışın için 'wish I would' kullanılmaz.

Bu yapı Second Conditional ile paraleldir: şu an gerçek olmayan bir durumu hayal ediyorsun. 'I wish I lived closer to the sea' dediğinde şu an sahile uzaktasın, bunun değişmesini istiyorsun. Past Simple kullanılır ama anlam şimdiye dair.

'Be' fiili için tüm şahıslarda 'were' kullanılır: 'I wish I were taller', 'I wish she were here'.

'Could' da bu yapıyla sık kullanılır ve yetenek veya olanak eksikliğini anlatır. 'I wish I could swim' (keşke yüzebilsem), 'I wish I could help you' (keşke yardım edebilsem). Could burada geçmiş yeteneği değil, şu an sahip olmadığın yeteneği anlatır: 'I wish I could swim' = 'I wish I were able to swim' (şu an yüzemiyorum).

Geçmişte olmuş veya olmamış bir şey için keşke dediğinde wish + Past Perfect kullanırsın. Olay artık değiştirilemez, sadece pişmanlık kalır. Third Conditional'ın mantığına paraleldir.

'I wish I had learned to drive earlier' (keşke araba kullanmayı daha erken öğrenseydim). Öğrenmedin, şimdi pişmansın. 'I wish you had told me the truth' (keşke bana doğruyu söyleseydin). Söylemedin, keşke söyleseydin.

Bu yapı kariyer pişmanlıkları, kaçırılmış fırsatlar, geçmişte yapılmış hatalar hakkında konuşurken çok yaygındır. Türkçedeki 'keşke -saydım/-seydim' kalıbı İngilizcede bu yapıya denk gelir.

Geçmişte imkânın olmadığını vurgulamak istersen wish + could have + V3 kullanırsın: 'I wish I could have come to your wedding' (keşke düğününe gelebilseydim — gelemedim, elimde değildi). Fark şu: 'I wish I had come' yapmadığın seçim için, 'I wish I could have come' engellendiğin durum içindir.

Bu yapı biraz farklıdır. Başkasının davranışından şikayet ederken veya bir durumun değişmesini beklerken kullanılır. 'I wish you would stop interrupting me' (keşke sözümü kesmeyi bıraksan). Bu cümle bir şikayet içerir, konuşan karşı tarafın davranışından rahatsız.

'I wish it would stop raining' (keşke yağmur dursa). Doğa olayları için kullanıldığında da benzer bir 'sabırsızlık' duygusu taşır.

Kritik not: kendi davranışın için bu yapıyı kullanamazsın. 'I wish I would exercise more' yanlıştır. Kendi davranışın için 'I wish I could' veya 'I wish + Past Simple' kullanılır. 'I wish I exercised more' veya 'I wish I could exercise more' doğrudur. Mantık şu: wish + would başkasının değiştirmesi gereken durumları gösterir.

İkinci kısıt: would değişebilecek bir DAVRANIŞ ister, değişmeyen bir durumu anlatmaz. 'I wish my brother would be taller' yanlıştır; boy bir davranış değildir, doğrusu 'I wish my brother were taller'. Ama 'I wish he would be quieter' doğrudur, çünkü sessiz olmak kişinin elindedir.

If only, wish ile aynı üç yapıyı paylaşır ama daha duygusal, daha vurgulu bir ton taşır. 'I wish I were rich' sakin bir hayal; 'If only I were rich!' daha yoğun, daha vurgulu bir arzu.

Yapı aynıdır. If only + Past Simple (şimdiki hayal), if only + Past Perfect (geçmiş pişmanlık), if only + would + V (davranış şikayeti).

'If only I had known!' (keşke bilseydim!), 'If only you would listen!' (keşke dinlesen!), 'If only it weren't so cold!' (keşke bu kadar soğuk olmasa!).

Günlük konuşmada wish daha sık, if only daha vurguludur. Yazıda dramatik etki için if only tercih edilir.

Bu iki fiil Türk öğrencilerin sık karıştırdığı bir çifttir çünkü ikisi de 'istemek' anlamı taşır. Ama kullanım alanları çok farklıdır.

Wish: hayali, gerçek olmayan, imkansız veya çok zor durumlar için. Geçmişe veya şu ana dair pişmanlık ve özlem.

Hope: gerçekçi, gerçekleşme ihtimali olan durumlar için. Geleceğe dair iyimser beklenti.

'I hope you pass the exam' (umarım sınavı geçersin) cümlesinde geçme olasılığı vardır. 'I wish I had passed the exam' (keşke sınavı geçseydim) cümlesinde geçmedin, pişmansın.

'I hope it rains tomorrow' (umarım yarın yağmur yağar) cümlesinde gelecekte bir olasılık var. 'I wish it would rain' (keşke yağmur yağsa) cümlesinde şu an yağmıyor, sabırsızlık var.

Kısa kural: gelecek + mümkün → hope. Geçmiş / şu an + imkansız veya gerçek olmayan → wish.

İki istisna: wish + to + fiil resmi dilde 'want' demektir ('I wish to make a complaint' = şikâyette bulunmak istiyorum) ve wish + kişi + isim iyi dilek kalıbıdır ('I wish you a happy birthday', 'We wish you good luck'). Bu ikisi hayali durum anlatmaz; kalıp olarak öğren.

Wish + Past Simple yapısında 'be' fiili söz konusu olduğunda iki seçenek vardır. Formal kullanım tüm şahıslarda 'were' kullanır: 'I wish I were', 'She wishes she were', 'If I were you'. Günlük konuşmada 'was' da duyulur ('I wish I was'), ama bu daha informal bir tondur.

Sınavlarda, iş yazışmalarında ve akademik yazıda her zaman 'were' kullan. Arkadaşlarla günlük sohbette 'was' kabul edilir ama 'were' her durumda doğrudur.

'If I were you' özel bir kalıp: tavsiye vermenin klasik formülüdür ve bu cümlede 'was' neredeyse hiç kullanılmaz. 'If I were you, I would...' = senin yerinde olsam, ... yapardım.