İngilizcede iki çeşit soru var: 'yes/no' soruları ve 'wh-questions'. 'Are you tired?' evet/hayır ile cevaplanır ama 'Why are you tired?' belirli bir bilgi ister. Wh- soruları genelde 'w' veya 'h' harfi ile başlar (what, who, where, when, why, how) ve cevabı kişi, yer, zaman, sebep, biçim gibi spesifik bir bilgi olur. A1 seviyesinde hedef: her soru kelimesini doğru durumda kullanmak ve yardımcı fiil (am/is/are, do/does) ile doğru sırayı yakalamak.
Soru kelimeleri
En çok kullanılan sekiz soru kelimesini tek tek tanı. 'What' (ne) nesne, konu, eylem sorar: 'What is this?', 'What do you wantistemek?'. 'Who' (kim) kişi sorar: 'Who is she?'. 'Where' (nerede/nereye) yer sorar: 'Where do you live?'. 'When' (ne zaman) zaman sorar: 'When is your birthdaydoğum günü?'. 'Why' (neden) sebep sorar: 'Why are you lategeç?'. 'How' (nasıl) biçim ve durum sorar: 'How are you?', 'How do you go to work?'. 'Which' (hangi) sınırlı bir seçenek kümesinden birini sorar: 'Which colourrenk do you prefertercih etmek, red or blue?'. 'Whose' (kimin) sahiplik sorar: 'Whose keys are these?'. Her biri farklı bir kategori sorar: nesne, kişi, yer, zaman, sebep, biçim, seçim, sahiplik.
Soru kelimeleri özet
| Soru | Anlam | Ne sorar | Örnek |
|---|---|---|---|
| what | ne | nesne / konu | What is in your bag? |
| who | kim | kişi | Who is that man? |
| where | nerede / nereye | yer | Where do you work? |
| when | ne zaman | zaman | When does the class start? |
| why | neden | sebep | Why are you sad? |
| how | nasıl | biçim / durum | How do you feel? |
| which | hangi | sınırlı seçim | Which bus goes to the centre? |
| whose | kimin | sahiplik | Whose phone is ringing? |
Soru
what
Anlam
ne
Ne sorar
nesne / konu
Örnek
What is in your bag?
Soru
who
Anlam
kim
Ne sorar
kişi
Örnek
Who is that man?
Soru
where
Anlam
nerede / nereye
Ne sorar
yer
Örnek
Where do you work?
Soru
when
Anlam
ne zaman
Ne sorar
zaman
Örnek
When does the class start?
Soru
why
Anlam
neden
Ne sorar
sebep
Örnek
Why are you sad?
Soru
how
Anlam
nasıl
Ne sorar
biçim / durum
Örnek
How do you feel?
Soru
which
Anlam
hangi
Ne sorar
sınırlı seçim
Örnek
Which bus goes to the centre?
Soru
whose
Anlam
kimin
Ne sorar
sahiplik
Örnek
Whose phone is ringing?
How + sıfat / zarf kombinasyonları
'How' hem tek başına kullanılır hem de başka kelimelerle birleşip çok daha belirli sorular kurar. 'How much' sayılamayan miktarı sorar: 'How much watersu do you drink?'. 'How much' ayrıca fiyat sorar: 'How much is this shirt?'. 'How many' sayılabilir miktarı sorar: 'How many brotherserkek kardeşler do you have?'. 'How long' süre veya uzunluk sorar: 'How long is the film?'. 'How often' sıklık sorar: 'How often do you exercise?'. 'How old' yaş sorar: 'How old are you?'. 'How far' mesafe sorar: 'How far is the stationistasyon?'. Bu kalıpları bilirsen miktar, süre, sıklık, yaş ve mesafe sorularının hepsini kurabilirsin.
How + ... kombinasyonları
| Kalıp | Ne sorar | Örnek |
|---|---|---|
| how much | sayılamayan miktar / fiyat | How much time do we have? |
| how many | sayılabilir miktar | How many books do you read? |
| how long | süre / uzunluk | How long is the meeting? |
| how often | sıklık | How often do you travel? |
| how old | yaş | How old is your sister? |
| how far | mesafe | How far is the airport? |
Kalıp
how much
Ne sorar
sayılamayan miktar / fiyat
Örnek
How much time do we have?
Kalıp
how many
Ne sorar
sayılabilir miktar
Örnek
How many books do you read?
Kalıp
how long
Ne sorar
süre / uzunluk
Örnek
How long is the meeting?
Kalıp
how often
Ne sorar
sıklık
Örnek
How often do you travel?
Kalıp
how old
Ne sorar
yaş
Örnek
How old is your sister?
Kalıp
how far
Ne sorar
mesafe
Örnek
How far is the airport?
Soru cümlesi yapısı
Wh- sorusu iki parçadan oluşur: soru kelimesi + evet/hayır sorusu yapısı. Yani önce 'wh-' kelimesini koyarsın, sonra evet/hayır sorusundaki sözcük sırasını izlersin. Yardımcı fiil cümlenin zamanına ve ana fiiline göre değişir.
To be (am / is / are) ile
Wh- + am / is / are + özne + ... ?
Ana fiil 'to be' ise özne ile fiil yer değiştirir, başa 'wh-' kelimesi eklenir.
Where is my bagçanta?
Çantam nerede?
Who are thoseşunlar people?
Şu insanlar kim?
Why is she angrykızgın?
O neden kızgın?
How old are you?
Kaç yaşındasın?
Present Simple (do / does) ile
Wh- + do / does + özne + fiil (yalın) + ... ?
Ana fiil normal bir fiilse (to be değilse) 'do' veya 'does' yardımcı fiili gerekir. 'He / she / it' özneleri için 'does', diğerleri için 'do'.
What do you eat for breakfast?
Kahvaltıda ne yersin?
Where does he work?
O nerede çalışıyor?
When do you wake up?
Ne zaman uyanırsın?
How often does it rain here?
Burada ne sıklıkla yağmur yağar?
Present Continuous (am / is / are + -ing) ile
Wh- + am / is / are + özne + fiil-ing + ... ?
Şu anda olan bir şeyi soruyorsan yardımcı fiil yine 'to be'dir; ana fiile '-ing' gelir, 'do / does' kullanılmaz.
What are you doing?
Ne yapıyorsun?
Where is she going?
O nereye gidiyor?
Why are you laughinggülmek?
Neden gülüyorsun?
Modal (can) ile
Wh- + can + özne + fiil (yalın) + ... ?
Modal bir fiil varsa (can, will, should) yardımcı fiil olarak o kullanılır. 'Do / does' gerekmez.
What can I do for you?
Senin için ne yapabilirim?
Where can we meet?
Nerede buluşabiliriz?
How can I help?
Nasıl yardım edebilirim?
Sıra önemli: soru kelimesi her zaman başta
Türkçede soru kelimesi cümlenin ortasında olabilir: 'Sen nerede yaşıyorsun?'. İngilizcede ise 'wh-' kelimesi her zaman en başa gelir: 'Where do you live?'. 'You live where?' sadece şaşkınlık ifadesi olarak kullanılır, standart soru değildir.
Edat sonda kalır
Bazı sorularda edat cümlenin sonunda kalır: 'Where are you from?' (Nerelisin?), 'Who do you live with?' (Kiminle yaşıyorsun?). Edatı başa alma; 'From where are you?' doğal bir soru değildir.
Günlük hayattan örnekler
What timesaat, zaman is it?
Saat kaç?
Who is your favouritefavori teacheröğretmen?
En sevdiğin öğretmen kim?
Where are my glassesgözlük?
Gözlüğüm nerede?
When does the shop closekapanmak?
Dükkân ne zaman kapanıyor?
Why do you studyders çalışmak English?
Neden İngilizce çalışıyorsun?
How much are these shoesayakkabı?
Bu ayakkabılar ne kadar?
Which seasonmevsim do you like?
Hangi mevsimi seversin?
Whose car is outside?
Dışarıdaki araba kimin?
Hızlı pratik: Doğru soru kelimesi
1 / 4
___ do you go to school? → By bus.
Özne sorusu ile nesne sorusu
'Who', 'what' ve 'which' sorularında önemli bir fark var: sorunun öznesini mi yoksa nesnesini mi soruyorsun? Soru kelimesi öznenin yerini tutuyorsa yardımcı fiil (do / does / did) kullanılmaz, cümle düz kalır: 'What happened?', 'Which train goes to the airport?'. Nesne sorularında normal soru yapısı kurulur.
Özne sorusu ('subject question')
Soru kelimesi cümlenin öznesi. Yardımcı fiil ('do / does / did') kullanma.
Who calls you every evening?
Seni her akşam kim arar?
Özne bilinmiyor, onu soruyorsun. Cevap: 'Ahmet calls me.'
What happens next?
Sonra ne olur?
Who ownssahibi olmak this cararaba?
Bu arabanın sahibi kim?
Who brokekırmak the windowpencere?
Pencereyi kim kırdı?
Geçmiş zamanda da kural aynı: özne sorusunda 'did' yok, fiil geçmiş hâlinde kalır ('break' değil 'broke').
Nesne sorusu ('object question')
Soru kelimesi nesneyi soruyor. Yardımcı fiil ('do / does / did') gerekir.
Who do you call every evening?
Sen her akşam kimi ararsın?
Özne 'you' bilinen, nesne bilinmiyor. Cevap: 'I call Ahmet.'
What do you watch on TV?
Televizyonda ne izlersin?
Who do you trustgüvenmek?
Sen kime güvenirsin?
What did you break?
Sen neyi kırdın?
Nesne sorusunda 'did' var; bu yüzden ana fiil yalın kalır: 'break'.
Sık yapılan hatalar
Do / does unutma
Yanlış kullanım: Where you live?
Doğru kullanım: Where do you live?
Ana fiil 'live' olduğu için yardımcı fiil 'do' gerekli. Türkçeden doğrudan çevirince 'Nerede yaşıyorsun?' yapısı akla gelir ama İngilizcede wh- + özne + fiil yetmez, arada 'do / does' şart.
To be ile 'do' kullanma
Yanlış kullanım: Where do you are?
Doğru kullanım: Where are you?
Ana fiil 'to be' (am / is / are) olduğunda ayrıca 'do' gerekmez. 'To be' kendisi yardımcı fiil görevi görür. 'Where are you?', 'Why is she late?', 'How old are they?'. Bunların hiçbirinde 'do' yok.
Hızlı pratik: Soru yapısı
1 / 4
What ___? (birinin adını soruyorsun)
Kısa cevaplar
Wh- sorusu tam bir bilgi ister ama günlük konuşmada tek kelimelik kısa cevaplar yaygın. 'Where do you live?' sorusuna tam cevap 'I live in Ankara' olabilir, kısa cevap 'In Ankara' yeterli. 'What time is it?' sorusuna 'It's 3 o'clock' da 'Three' da olur. Yazılı ve resmi bağlamlarda tam cümle tercih edilir; konuşmada kısa cevap doğaldır.
Soru ve cevaplar
Where does your family live? → In Izmirİzmir.
Ailen nerede yaşıyor? İzmir'de.
How many languages do you speak? → Three.
Kaç dil konuşuyorsun? Üç.
Why are you here? → To learn English.
Neden buradasın? İngilizce öğrenmek için.
Whose book is this? → Mine.
Bu kitap kimin? Benim.
Which vs what karışıklığı
Yanlış kullanım: Which is your name?
Doğru kullanım: What is your name?
'Which' sınırlı ve bilinen bir seçenek kümesinden birini sorar: 'Which colour, red or blue?'. Açık uçlu sorularda 'what' kullanılır: 'What is your name?' (isimler sınırsız). 'Which' ile soru sorarken seçenekleri belirtirsen kullanım doğru olur: 'Which one do you want, the big one or the small one?'.
Özet
- Sekiz temel soru kelimesi: what (ne), who (kim), where (nerede), when (ne zaman), why (neden), how (nasıl), which (hangi), whose (kimin).
- How + sıfat/zarf: how much (sayılamayan / fiyat), how many (sayılabilir), how long (süre), how often (sıklık), how old (yaş), how far (mesafe).
- Yapı: 'to be' ile → Wh- + am/is/are + özne. Normal fiil ile → Wh- + do/does + özne + fiil. '-ing' fiille → Wh- + am/is/are + özne + fiil-ing. Modal ile → Wh- + can + özne + fiil.
- Soru kelimesi her zaman cümlenin başında; ortada olmaz.
- 'Who / what / which' öznenin kendisini soruyorsa yardımcı fiil kullanma: 'Who called you?' (özne bilinmiyor) vs 'Who did you call?' (nesne bilinmiyor).
- 'Which' sınırlı seçenek, 'what' açık uçlu soru.