İngilizcede isimler iki ana kategoriye ayrılır: sayılabilir (countable) ve sayılamayan (uncountable). Bu ayrım Türkçede belirgin değildir; hemen hemen her isim sayılabilir: 'bir kitap, iki kitap, üç kitap'. İngilizcede ise bazı isimler sayılamaz: 'water', 'rice', 'information', 'music'. Bu isimler için 'a / an' kullanılmaz, çoğul yapılmaz ve niceleyicileri farklıdır. Bu ayrım quantifiers (some, any, much, many), articles (a / an / the) ve 'there is / there are' gibi pek çok konunun temelidir. A1 seviyesinde iyi öğrenildiğinde sonraki konular çok daha kolay oturur.
Sayılabilir isimler
Sayılabilir isim, tek tek sayılabilen bir nesne ya da kavramdır: 'one book, two books, three books'. Çoğul yapabilirsin, tekil hâlde 'a / an' alır ve miktarını 'how many?' ile sorabilirsin. Örnekler: book, car, apple, chair, student, dog, hour, idea. 'I have a book', 'There are two cars', 'How many apples?'. Sayılabilir oldukları için tekil hâlde 'a / an' olmadan kullanılmazlar: 'I want book' yanlıştır, 'I want a book' veya 'I want books' doğrudur.
Sayılamayan isimler
Sayılamayan isim, tek tek sayılamayan madde, kavram veya genel kütle adıdır. 'Water' bir birim değil bir kütledir; 'one water, two water' denmez. Örnekler: water, milk, coffee, sugar, rice, bread, money, music, information, advice, furniture, homework, news, time, love, air. Bu isimler ile 'a / an' kullanılmaz, çoğul yapılmaz ve miktar 'how much?' ile sorulur. 'I need water' (su lazım), 'She gives me some advice' (bana biraz tavsiye verir), 'How much money do you have?'. Dikkat edilmesi gereken bir nokta: bazı isimler Türkçede sayılabilir görünür ama İngilizcede sayılamaz. 'Information' (bilgi), 'advice' (tavsiye), 'furniture' (mobilya), 'homework' (ev ödevi), 'news' (haber) bu grubun klasikleridir.
Sayılabilir vs sayılamayan
| Özellik | Sayılabilir | Sayılamayan |
|---|---|---|
| Çoğul yapar mı | Evet (books, cars) | Hayır (water, music) |
| a / an alır mı | Tekilde evet (a book) | Hayır |
| Some / any | Çoğulda evet | Evet |
| Many / much | Many (many books) | Much (much water) |
| How many / how much | How many (How many books?) | How much (How much water?) |
| Tekil fiil / çoğul fiil | Tekil → is, çoğul → are | Her zaman tekil fiil (is) |
Özellik
Çoğul yapar mı
Sayılabilir
Evet (books, cars)
Sayılamayan
Hayır (water, music)
Özellik
a / an alır mı
Sayılabilir
Tekilde evet (a book)
Sayılamayan
Hayır
Özellik
Some / any
Sayılabilir
Çoğulda evet
Sayılamayan
Evet
Özellik
Many / much
Sayılabilir
Many (many books)
Sayılamayan
Much (much water)
Özellik
How many / how much
Sayılabilir
How many (How many books?)
Sayılamayan
How much (How much water?)
Özellik
Tekil fiil / çoğul fiil
Sayılabilir
Tekil → is, çoğul → are
Sayılamayan
Her zaman tekil fiil (is)
Sayılabilir örnekler
I have a bookkitap.
Bir kitabım var.
There are three chairssandalyeler in the room.
Odada üç sandalye var.
How many studentsöğrenciler are in your class?
Sınıfında kaç öğrenci var?
She wants some appleselmalar.
Biraz elma istiyor.
Sayılamayan örnekler
I need some watersu.
Biraz suya ihtiyacım var.
There isn't much milksüt in the fridge.
Buzdolabında fazla süt yok.
How much moneypara do you have?
Ne kadar paran var?
She gives me good advicetavsiye.
Bana iyi tavsiye verir.
The newshaber is interesting.
Haberler ilginç.
Tuzak sayılamayanlar: Türkçe seni yanıltabilir
- information (bilgi)'An information' veya 'informations' yanlış. 'Some information', 'a piece of information' doğru.
- advice (tavsiye)'An advice' yanlış. 'A piece of advice' veya 'some advice' doğru.
- furniture (mobilya)'Furnitures' yanlış. 'Some furniture' veya 'a piece of furniture' doğru.
- news (haber)-s ile bitse de tekildir, fiili tekil gelir: 'The news is good' (haber iyi).
- homework (ev ödevi)'Homeworks' yanlış. 'A lot of homework' veya 'some homework' doğru.
Niceleyiciler: some / any / much / many
Sayılabilir ve sayılamayan ayrımı niceleyicileri doğru seçmek için kritiktir. 'Some' her ikisinde de kullanılır, genellikle olumlu cümlelerde: 'I have some books', 'I need some water'. 'Any' olumsuz ve sorularda her ikisinde de kullanılır: 'I don't have any books', 'Is there any water?'. Ancak ikram ve rica cümlelerinde soru olsa bile 'some' kullanılır: 'Would you like some tea?', 'Can I have some water?'. 'Many' sadece sayılabilir çoğul ile: 'many books', 'many cars'. 'Much' sadece sayılamayan ile: 'much money', 'much time'. Olumlu cümlelerde 'much' günlük dilde pek kullanılmaz, yerine 'a lot of' tercih edilir: 'I have a lot of money' daha doğaldır, 'I have much money' ise daha resmî, yazı diline yakın durur.
Niceleyici eşleşmesi
| Niceleyici | Sayılabilir | Sayılamayan | Örnek |
|---|---|---|---|
| some | Evet (çoğul) | Evet | some books / some water |
| any | Evet (çoğul) | Evet | any books / any water |
| many | Evet | Hayır | many books |
| much | Hayır | Evet | much water |
| a lot of / lots of | Evet | Evet | a lot of books / a lot of water |
| a few | Evet | Hayır | a few books (birkaç) |
| a little | Hayır | Evet | a little water (biraz) |
Niceleyici
some
Sayılabilir
Evet (çoğul)
Sayılamayan
Evet
Örnek
some books / some water
Niceleyici
any
Sayılabilir
Evet (çoğul)
Sayılamayan
Evet
Örnek
any books / any water
Niceleyici
many
Sayılabilir
Evet
Sayılamayan
Hayır
Örnek
many books
Niceleyici
much
Sayılabilir
Hayır
Sayılamayan
Evet
Örnek
much water
Niceleyici
a lot of / lots of
Sayılabilir
Evet
Sayılamayan
Evet
Örnek
a lot of books / a lot of water
Niceleyici
a few
Sayılabilir
Evet
Sayılamayan
Hayır
Örnek
a few books (birkaç)
Niceleyici
a little
Sayılabilir
Hayır
Sayılamayan
Evet
Örnek
a little water (biraz)
Many vs much: yapısal fark
İkisi de 'çok' anlamına gelir ama eşleştikleri isim türü farklıdır. Sayılabilir çoğulda 'many', sayılamayanda 'much'. Bu kuralı kırmak A1'de en sık yapılan hatalardan biri.
many (sayılabilir)
Çoğul isimlerle.
many friendsarkadaşlar
birçok arkadaş
many carsarabalar
birçok araba
How many bookskitaplar?
Kaç kitap?
much (sayılamayan)
Sayılamayan isimlerle.
much timezaman
çok zaman
much sugarşeker
çok şeker
How much coffeekahve?
Ne kadar kahve?
Hızlı pratik: Countable / uncountable
1 / 3
How ___ ricepirinç do we need for dinner?
Sayılamayan ismi sayılabilir hale getirmek: birim ifadeler
Sayılamayan bir ismi bir birim ile ölçerek 'sayılabilir' hale getirebilirsin. 'Water' sayılamaz ama 'a glass of water' (bir bardak su) sayılabilir olur ve çoğulu 'two glasses of water'. Yaygın kalıplar: a piece of bread, a slice of bread, a cup of coffee, a bottle of water, a kilo of sugar, a loaf of bread, a bar of chocolate, a piece of advice, a piece of information, a piece of furniture. Bu kalıplar hem günlük konuşmada hem restoran / alışveriş gibi pratik durumlarda sık kullanılır.
Yaygın birim ifadeler
| Birim | İsim | Örnek |
|---|---|---|
| a glass of | water / milk / juice | a glass of water |
| a cup of | coffee / tea | a cup of tea |
| a bottle of | water / wine | a bottle of water |
| a slice of | bread / cake / cheese | a slice of bread |
| a piece of | advice / information / cake / furniture | a piece of advice |
| a kilo of | sugar / meat / flour | a kilo of sugar |
| a bar of | chocolate / soap | a bar of chocolate |
Birim
a glass of
İsim
water / milk / juice
Örnek
a glass of water
Birim
a cup of
İsim
coffee / tea
Örnek
a cup of tea
Birim
a bottle of
İsim
water / wine
Örnek
a bottle of water
Birim
a slice of
İsim
bread / cake / cheese
Örnek
a slice of bread
Birim
a piece of
İsim
advice / information / cake / furniture
Örnek
a piece of advice
Birim
a kilo of
İsim
sugar / meat / flour
Örnek
a kilo of sugar
Birim
a bar of
İsim
chocolate / soap
Örnek
a bar of chocolate
Birim ifadeler cümle içinde
I'd like a cupfincan of coffee, please.
Lütfen bir fincan kahve rica ediyorum.
She eats two slicesdilimler of bread.
İki dilim ekmek yer.
Can I give you a piece of advice?
Sana bir tavsiye verebilir miyim?
We need three kiloskilolar of sugarşeker.
Üç kilo şekere ihtiyacımız var.
Çift kullanılan isimler: bağlama göre değişir
Bazı isimler hem sayılabilir hem sayılamayan olabilir; anlam bağlama göre değişir. 'Coffee' sayılamazdır (madde olarak): 'I like coffee' (kahveyi severim). Ama 'a coffee' bir fincan kahve anlamında sayılabilir olur: 'Can I have a coffee?' (bir kahve alabilir miyim?). Benzer örnekler: 'hair' sayılamazdır (kafadaki saç genel olarak) ama 'a hair' tek bir saç telidir. 'Paper' sayılamazdır (kâğıt malzeme) ama 'a paper' bir gazete veya makale olur. 'Chicken' sayılamazdır (et olarak) ama 'a chicken' bir tavuk (hayvan) olur. Bu ikiliye özellikle restoran ve market diyaloglarında dikkat et.
Aynı kelime, iki farklı kullanım
Aynı sözcük bağlama göre sayılabilir ya da sayılamayan olabilir. Fark anlamsaldır ve cümlenin bağlamından anlaşılır.
Sayılamayan (genel / madde)
İsim genel kavramı veya malzemeyi anlatır.
I like coffeekahve.
Kahveyi severim (genel).
She has long hairsaç.
Uzun saçları var (bütün olarak).
Chickentavuk is healthysağlıklı.
Tavuk sağlıklıdır (et olarak).
Sayılabilir (birim / nesne)
Tekil, sayılabilir bir birim olarak kullanılır.
Can I have a coffee?
Bir kahve alabilir miyim? (fincan)
There's a hair in my soupçorba.
Çorbamda bir saç teli var.
We have two chickenstavuklar in the gardenbahçe.
Bahçede iki tavuğumuz var (hayvan).
Sık yapılan hatalar
Sayılamayan isme 'a / an' veya çoğul eklemek
Yanlış kullanım: I need an information about the hotel.
Doğru kullanım: I need some information about the hotel.
'Information' sayılamazdır; 'a / an' almaz ve çoğul yapılmaz. Türkçede 'bir bilgi' doğal durur ama İngilizcede 'some information' veya 'a piece of information' kullanılır. Aynı mantık advice, furniture, homework için de geçerlidir.
Much / many karışıklığı
Yanlış kullanım: I don't have many money.
Doğru kullanım: I don't have much money.
'Money' sayılamazdır, bu yüzden 'much' ile gelir: 'much money'. 'Many' sadece sayılabilir çoğul ile kullanılır: 'many coins' (madeni paralar) doğru olur çünkü 'coins' sayılabilir.
News ile çoğul fiil
Yanlış kullanım: The news are bad.
Doğru kullanım: The news is bad.
'News' sonunda -s olsa da tekildir ve fiil tekil çekilir. Aynı mantıkla 'Economics is my favourite subject' (Ekonomi en sevdiğim ders), 'Mathematics is difficult' (Matematik zordur). '-ics' ile biten birçok akademik disiplin de tekildir.
Hızlı pratik: Doğru miktar + isim
1 / 3
Would you like ___ juicemeyve suyu?
Hızlı kontrol listesi
- Çoğul yapabilir miyim?Evetse sayılabilir (books, cars, ideas). Hayırsa sayılamayan (water, music, information).
- 'A / an' alabilir mi?Evetse sayılabilir tekil. Hayırsa sayılamayan veya zaten çoğul.
- How many / how much?'How many' sayılabilir çoğul için, 'how much' sayılamayan için. Bu tek soru çoğu ayrımı çözer.
Özet
- Sayılabilir isimler tek tek sayılır: book / books, apple / apples. Tekilde 'a / an' alır, çoğul yapılır.
- Sayılamayan isimler kütle / kavram adıdır: water, music, information. 'A / an' almaz, çoğul yapılmaz.
- Many + sayılabilir çoğul, much + sayılamayan. How many vs how much.
- Some / any hem sayılabilirle hem sayılamayanla gelir; 'a lot of' da ikisinde güvenlidir.
- Birim ifadeler sayılamayanı sayılabilir hale getirir: a glass of water, a piece of advice, a slice of bread.
- Aynı kelime bağlama göre iki türe geçebilir: coffee (genel) vs a coffee (bir fincan).
- Tuzaklar: information, advice, furniture, homework, news sayılamazdır; news tekildir.