Zero Conditional, İngilizcede koşul cümlelerinin en basit ve en kolay öğrenilen türüdür. Mantığı tek cümle ile özetlenebilir: bir koşul her zaman aynı sonucu üretiyorsa Zero Conditional kullanılır. Bilimsel gerçekler, doğa kanunları, makine kullanım kuralları ve günlük deneyimden gelen değişmez ilişkiler bu kategoriye girer. Yapısal olarak da çok sadedir: her iki parçası da Present Simple'dır. Bu sayede Present Simple'ı iyi bilen bir öğrenci Zero Conditional'ı neredeyse hiç çalışmadan yapabilir.
Ne zaman kullanılır?
Zero Conditional'ı 'if' değil de 'whenever' ya da 'every time' gibi okursan anlamı daha net oturur. Çünkü gerçekten de bu yapı 'her ne zaman bu olsa, şu olur' mesajını verir. Suyu ısıtırsan kaynar. Demiri açık havada bırakırsan paslanır. Kapıyı kilitli tutarsan kimse giremez.
Bu cümleler bir olasılıktan bahsetmez, bir kural bildirir. Bilim, doğa, teknoloji ve günlük deneyim gibi alanlardaki değişmez ilişkiler için uygundur. Bir de sıkça karşına çıkan bir kullanım var: talimat verme.
Temel yapı
If + Present Simple, Present Simple
İki parça da Present Simple'dır. If yerine 'when' veya 'whenever' konulabilir, anlam değişmez. İki parçanın sırası değişebilir; sıra değiştiğinde araya virgül konulmaz. Sonuç tarafı, talimat verirken emir kipi ya da olasılık bildirirken modal da olabilir (aşağıda).
Olumlu, olumsuz, soru
Zero Conditional'ın yapısı Present Simple'a dayandığı için olumlu, olumsuz ve soru formları da Present Simple kurallarına uyar. Yani olumsuz ve soruda do/does yardımcı fiili devreye girer.
Olumlu
If + özne + V1, özne + V1
Her iki parça da olumlu Present Simple. Üçüncü tekilde fiillere -s eklenir.
If you heat water to 100°C, it boils.
Suyu 100°C'ye ısıtırsan kaynar.
Bilimsel gerçek.
If you don't watersulamak plants, they dieölmek.
Bitkileri sulamazsan ölürler.
If I eat too much sugar, I get a headache.
Çok şeker yersem başım ağrır.
Kişisel değişmez gerçek.
If my brother works late, he sleeps badly.
Kardeşim geç saate kadar çalışırsa kötü uyur.
Üçüncü tekil: if tarafında da -s var.
Olumsuz
If + özne + don't / doesn't + V1, özne + (don't / doesn't) + V1
Olumsuzluk Present Simple kurallarıyla kurulur: don't / doesn't + yalın fiil. İki taraf birlikte olumsuz olabilir ya da biri olumlu, biri olumsuz olabilir.
If it doesn't rain, the grassçim turns yellow.
Yağmur yağmazsa çim sararır.
If you don't charge your phone, it doesn't work.
Telefonunu şarj etmezsen çalışmaz.
Soru
What happens if + özne + V1? / Do / Does + özne + V1 + if + özne + V1?
Zero Conditional çoğunlukla bildirim cümlesi olarak kullanılır. Soru formu yaygın değildir; kurulduğunda da 'What happens if…?' kalıbı tercih edilir.
What happens if you press this button?
Bu düğmeye basarsan ne olur?
Does the alarm ring if someone opens the door?
Biri kapıyı açarsa alarm çalar mı?
if mi, when mi?
Zero Conditional'da 'if' yerine 'when' veya 'whenever' koymak neredeyse hiç anlam değiştirmez. 'If you heat water, it boils' ve 'When you heat water, it boils' aynı şeyi söyler. Bu özellik Zero Conditional'ı diğer koşul türlerinden ayırır. First Conditional'da (biraz aşağıda karşılaştıracağız) 'if' ve 'when' farklıdır çünkü 'if' olasılık, 'when' kesinlik bildirir. Zero'da ise fark yok, çünkü olay her zaman gerçekleşir.
Yine de küçük bir stil ayrımı var. Bilimsel veya gerçeklere dayalı bir genelleme için 'if' daha yaygın. Tekrarlayan bir rutin tarif ediliyorsa 'when' veya 'whenever' daha doğal durur: 'Whenever I drink coffee at night, I can't sleep' (gece kahve içtiğimde uyuyamam).
if / when değişimi
If / When you heat ice, it melts.
Buzu ısıttığında erir.
Bilimsel gerçek; ikisi de kullanılabilir.
Whenever I drink coffee at night, I can't sleep.
Gece kahve içtiğimde uyuyamam.
Tekrarlayan kişisel deneyim.
Talimat ve tarif yapısı
Zero Conditional, emir kipi (imperative) ile birleşerek pratik talimatlar oluşturur. Bu kullanımda if tarafında Present Simple, sonuç tarafında ise emir cümlesi gelir. Makine kullanım kılavuzları, yemek tarifleri, ilk yardım rehberleri bu yapıyı çok sık kullanır.
Talimat örnekleri
If the button is red, don't press it.
Düğme kırmızıysa basma.
Güvenlik talimatı.
If the water boils, add the pasta.
Su kaynarsa makarnayı ekle.
Yemek tarifi.
If someone faintsbayılmak, call 112 immediatelyhemen.
Biri bayılırsa hemen 112'yi ara.
İlk yardım.
Zero vs First: bilimsel gerçek mi, gelecek olasılığı mı?
Bu iki tür en çok karıştırılan çifttir çünkü yapıları çok benzerdir. Ayrımı belirleyen şey, olayın her zaman mı gerçekleştiği yoksa yalnızca gelecekte gerçekleşme ihtimali mi olduğudur. Zero bilimsel kural verir, First somut bir gelecek tahmini yapar. First Conditional'ın kendisini bir sonraki derste ayrıntılı göreceksin; burada tek amaç farkı sezmen.
Zero Conditional (her zaman)
Değişmez gerçek, genel kural.
If you don't sleep, you feel tired.
Uyumazsan yorgun hissedersin (genel).
Ice melts if you heat it.
Isıtırsan buz erir (her zaman).
If you press this button, the machine stops.
Bu düğmeye basarsan makine durur (makine kuralı).
First Conditional (belirli gelecek)
Gerçekçi gelecek tahmini.
If you don't sleep tonight, you'll be tired tomorrow.
Bu gece uyumazsan yarın yorgun olacaksın (belirli).
The ice will melt if we leave it outside.
Dışarıda bırakırsak buz eriyecek (belirli durum).
If you press that button, the alarm will go offçalmak (alarm).
O düğmeye basarsan alarm çalacak (belirli gelecek).
Sonuç tarafında üç seçenek
- Present Simple (standart)Değişmez sonucu bildirmek için Present Simple: 'If you heat water, it boils'.
- Imperative (talimat)Talimat / tarif verirken emir kipi: 'If the water boils, add the pasta'. Bu da Zero Conditional sayılır.
- Modal (can / may)Sonucu kesin değil de mümkün olarak vermek istersen modal kullanılabilir: 'If you work hard, you can succeed'. Anlam hâlâ genel bir kural.
Modal ile Zero Conditional
If it is the weekend, we can sleep ingeç kalkmak.
Hafta sonuysa geç kalkabiliriz.
Modal 'can' + Zero mantığı.
If you speak a foreignyabancı language, you may earnkazanmak more.
Yabancı dil konuşursan daha fazla kazanabilirsin.
Genel kural, modal 'may'.
Şimdi sen dene
1 / 3
If you mixkarıştırmak blue and yellow, you ___ green.
Sık yapılan hatalar
Zero Conditional'da 'will' kullanmak
Yanlış kullanım: If you heat water, it will boil.
Doğru kullanım: If you heat water, it boils.
Zero Conditional değişmez gerçekleri anlatır; iki tarafı da Present Simple'dır: If you heat water, it boils. 'It will boil' dilbilgisel olarak hatalı değildir, ama belirli bir durum için tahmin bildirir (First Conditional). Genel bir gerçeği kural olarak söylerken 'will'e gerek yoktur; Present Simple yeterlidir.
If + Past Simple kullanmak
Yanlış kullanım: If you heated water, it boiled.
Doğru kullanım: If you heat water, it boils.
Genel gerçekler zamana bağlı değildir. 'Heated' ve 'boiled' cümleyi geçmişe taşır, genel bir kural anlatmaz. Zero Conditional her zaman Present Simple ile kurulur. Geçmişte tekrarlayan bir durum anlatılıyorsa iki taraf da Past Simple olabilir ('If I was late, my teacher got angry' = ne zaman geç kalsam kızardı), ama bu artık Zero Conditional değil, geçmişteki tekrarı anlatan ayrı bir kalıptır; zamana bağlı olmayan genel gerçekler Present Simple ister.
If tarafında 'will' kullanmak
Yanlış kullanım: If you will press the button, the light turns on.
Doğru kullanım: If you press the button, the light turns on.
Zero Conditional'da iki taraf da Present Simple. If tarafında gelecek ya da sonuç bildirmek için 'will' veya 'would' kullanılmaz. Bu kural tüm koşul türleri için geçerlidir, ama Zero'da en belirgin şekilde görülür; çünkü sonuç tarafı da Present Simple'dır. (Rica bildiren 'If you would wait here, ...' kalıbı ayrı bir kullanımdır.)
Ek pratik: Zero vs talimat
1 / 3
If the phone ___, ___ it immediately.
Özet
- Yapı: If + Present Simple, Present Simple.
- Kullanım: bilimsel gerçekler, doğa kanunları, değişmez sebep-sonuç ilişkileri, talimatlar.
- If yerine when veya whenever konulabilir, anlam aynı kalır.
- Sonuç kısmında 'will' kullanılmaz. 'Will' First Conditional'a özgüdür.
- Talimat verirken sonuç kısmı emir cümlesi olabilir: 'If the water boils, add the pasta'.