'Interested in', 'dependent on', 'conducive to': İngilizcede bazı sözcükler yanlarındaki edatı kendileri seçer ve o edat değiştirilemez. Buna bağımlı edat denir. Zorluk sözcüğü bilmemekte değil: 'indicative' sıfatını tanıyor olabilirsin ama boşluğa 'of' mu 'for' mu geleceğini ancak çifti ezberlediysen bilirsin. Türkçe konuşan biri olarak burada iki ayrı tuzağa düşersin. Birincisi edatı Türkçedeki ekten türetmek: 'yağmura bağlı' dediğin için 'dependent to' yazarsın, doğrusu 'dependent on'dur. İkincisi genel Türkçe fiilleri olduğu gibi taşımak: 'uzlaşma sağlamak' seni 'make a consensus'a iter, İngilizce 'reach a consensus' der. Akademik ve resmî yazıda en çok iş gören iki kümeyi çalışacaksın: yirmi sıfat + edat çifti ve on isim kolokasyonu. İkisi de sınav boşluklarında ve akademik yazıda sürekli karşına çıkar.
Phrasal verb'ün ötesi: bağımlı edat (dependent preposition)
Phrasal verb'lerde edat FİİLE bağlıdır: look + into, take + over. Ama İngilizcede edat isteyen tek sözcük türü fiil değil. İleri düzeyde karşına çıkacak asıl zorluk şu üç sınıftır ve üçü de aynı mantıkla çalışır.
1) Sıfat + edat: 'indicative of', 'conducive to', 'fraught with'. Sıfat edatını kendisi seçer.
2) İsim kolokasyonu: 'reach a consensus', 'set a precedent'. Burada sabit olan edat değil FİİLDİR: her ismin hangi fiille geldiği bellidir, başka fiil kabul etmez.
3) Üç parçalı phrasal verb: 'get to grips with', 'come up against'. Fiil + zarf + edat; üçü tek sözcük gibi davranır. Bu üçüncü sınıfın ayrıntısı ileri phrasal verb dersinde; burada aynı mantığı paylaştığını görmen yeter.
Bu üçünün ortak noktası şu: eş, anlamdan TÜRETİLEMEZ. 'Bağlı' demek istiyorsun diye 'dependent to' diyemezsin — 'dependent on'dur. Mantığı yoktur, gerekçesi yoktur, İngilizce böyle karar vermiştir. Yani bunları kural olarak değil, sözcük çiftinin kendisi olarak öğrenirsin: 'indicative of' iki sözcüklü tek bir maddedir, 'indicative' + bir edat kararı değil.
Sınavda ve yazıda seni kurtaracak refleks de bu: boşluğu cümlenin anlamına bakarak değil, boşluğun hemen SOLUNDAKİ sözcüğe bakarak doldur.
1) Sıfat + edat
Bu grup akademik ve resmî yazının belkemiğidir; rapor, makale ve hakem yorumlarında yoğun geçer. Sıfatı zaten biliyor olabilirsin; sorun sıfatta değil, yanındaki edatta.
Aşağıdaki tabloda edatlar üç kümede toplanıyor; bu kümeleri fark etmek ezberi hafifletir. 'Of' kümesi bir şeyin işareti ya da içeriği olmakla ilgilidir: indicative of, symptomatic of, devoid of, redolent of. 'With' kümesi doluluk ya da uyum bildirir: fraught with, replete with, suffused with, tinged with, congruent with, consonant with, commensurate with, at variance with (bu sonuncusu sıfat değil, edatla başlayan bir kalıptır). 'To' kümesi yönelme, benzeme ya da bağlanma anlatır: akin to, conducive to, tantamount to, extraneous to, peripheral to, impervious to.
Bu kümeler ipucudur, kural değildir: 'contingent on' ve 'versed in' hiçbirine girmez. Ama yirmi maddeyi tek tek ezberlemek yerine üç öbek + iki istisna olarak taşımak çok daha kolaydır.
Sıfat + edat: sık geçen çiftler
Sıfatı değil, ÇİFTİ ezberle. Sağdaki örnek cümle, o çiftin hangi bağlamda doğal durduğunu gösteriyor.
| Sıfat + edat | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| indicative of | -in göstergesi olan | The deposits are indicative of a warmer climate. |
| symptomatic of | -in belirtisi olan | The delay was symptomatic of a wider problem. |
| devoid of | -den tamamen yoksun | The prototype was devoid of accessibility features. |
| redolent of | -i çağrıştıran, -i andıran | The old room was redolent of paper and dust. |
| fraught with | -le yüklü (risk, sorun) | The plan was fraught with legal risk. |
| replete with | -le dolu (bol miktarda) | The report is replete with examples. |
| suffused with | -e bürünmüş (his, renk, ışık) | The opening is suffused with quiet anxiety. |
| tinged with | hafifçe -e çalan | Her response was tinged with regret. |
| congruent with | -le örtüşen, denk düşen | The outline is congruent with the funder's priorities. |
| consonant with | -le uyumlu (resmî) | His tone is consonant with the journal's voice. |
| commensurate with | -le orantılı | The salary is commensurate with experience. |
| at variance with (sıfat değil, kalıp) | -le çelişen, -e ters düşen | His method is at variance with departmental practice. |
| akin to | -e benzer, -e yakın | His late style is akin to his teacher's. |
| conducive to | -i kolaylaştıran, -e elverişli | A flatter hierarchy is conducive to honest dissent. |
| tantamount to | -e eşdeğer (olumsuz yönde) | Saying nothing would be tantamount to agreeing. |
| extraneous to | -in dışında kalan, konuyla ilgisiz | That evidence is extraneous to the charge. |
| peripheral to | -in kıyısında kalan, ikincil | The issue is peripheral to the main debate. |
| impervious to | -den hiç etkilenmeyen | She is impervious to peer pressure. |
| contingent on | -e bağlı, -in koşuluna bağlı | The forecast is contingent on winter rainfall. |
| versed in | -e vakıf, -de yetkin | He is well versed in the protocols. |
Sıfat + edat
indicative of
Anlam
-in göstergesi olan
Örnek
The deposits are indicative of a warmer climate.
Sıfat + edat
symptomatic of
Anlam
-in belirtisi olan
Örnek
The delay was symptomatic of a wider problem.
Sıfat + edat
devoid of
Anlam
-den tamamen yoksun
Örnek
The prototype was devoid of accessibility features.
Sıfat + edat
redolent of
Anlam
-i çağrıştıran, -i andıran
Örnek
The old room was redolent of paper and dust.
Sıfat + edat
fraught with
Anlam
-le yüklü (risk, sorun)
Örnek
The plan was fraught with legal risk.
Sıfat + edat
replete with
Anlam
-le dolu (bol miktarda)
Örnek
The report is replete with examples.
Sıfat + edat
suffused with
Anlam
-e bürünmüş (his, renk, ışık)
Örnek
The opening is suffused with quiet anxiety.
Sıfat + edat
tinged with
Anlam
hafifçe -e çalan
Örnek
Her response was tinged with regret.
Sıfat + edat
congruent with
Anlam
-le örtüşen, denk düşen
Örnek
The outline is congruent with the funder's priorities.
Sıfat + edat
consonant with
Anlam
-le uyumlu (resmî)
Örnek
His tone is consonant with the journal's voice.
Sıfat + edat
commensurate with
Anlam
-le orantılı
Örnek
The salary is commensurate with experience.
Sıfat + edat
at variance with (sıfat değil, kalıp)
Anlam
-le çelişen, -e ters düşen
Örnek
His method is at variance with departmental practice.
Sıfat + edat
akin to
Anlam
-e benzer, -e yakın
Örnek
His late style is akin to his teacher's.
Sıfat + edat
conducive to
Anlam
-i kolaylaştıran, -e elverişli
Örnek
A flatter hierarchy is conducive to honest dissent.
Sıfat + edat
tantamount to
Anlam
-e eşdeğer (olumsuz yönde)
Örnek
Saying nothing would be tantamount to agreeing.
Sıfat + edat
extraneous to
Anlam
-in dışında kalan, konuyla ilgisiz
Örnek
That evidence is extraneous to the charge.
Sıfat + edat
peripheral to
Anlam
-in kıyısında kalan, ikincil
Örnek
The issue is peripheral to the main debate.
Sıfat + edat
impervious to
Anlam
-den hiç etkilenmeyen
Örnek
She is impervious to peer pressure.
Sıfat + edat
contingent on
Anlam
-e bağlı, -in koşuluna bağlı
Örnek
The forecast is contingent on winter rainfall.
Sıfat + edat
versed in
Anlam
-e vakıf, -de yetkin
Örnek
He is well versed in the protocols.
Sıfat + edat örnekleri
The mineral depositsmineral yatakları are indicative of a much warmer ancient climate.
Mineral yatakları çok daha sıcak bir eski iklimin göstergesi.
'Indicative' her zaman 'of' alır. 'Indicative for' diye bir kalıp yok.
The mergerbirleşme negotiations were fraught with unresolvedçözülmemiş legal risk.
Birleşme görüşmeleri çözülmemiş hukuki riskle doluydu.
'Fraught with' kalıbında taşınan şey hep olumsuzdur (risk, tehlike, sorun). 'Fraught' tek başına da kullanılır ama anlamı değişir: 'a fraught silence' = gergin bir sessizlik.
The pay bandbant is commensurate with the candidate'sadayın experience.
Ücret bandı adayın deneyimiyle orantılı.
İş ilanlarının standart kalıbı. 'Commensurate to' değil, 'with'.
Letting the precedentemsal stand would be tantamount to rewritingyeniden yazmak the statute.
Emsalin geçerli kalmasına izin vermek, yasayı yeniden yazmakla eşdeğer olurdu.
Buradaki 'to' INFINITIVE İŞARETİ DEĞİL, edat. Bu yüzden 'rewrite' değil 'rewriting'.
Several supporting paragraphsparagraflar are extraneous to the central claimiddia.
Destekleyici paragrafların birkaçı ana iddianın dışında kalıyor.
Ela is well versed in the conventionsgelenekler of nineteenth-century travel diaries.
Ela on dokuzuncu yüzyıl seyahat günlüklerinin geleneklerine vakıf.
'Well versed in' kalıp hâlinde gelir; 'versed about/on' yanlış.
Sık yapılan hatalar
Edatı Türkçedeki ekten türetmek
Yanlış kullanım: The outcome is dependent to the weather. / The forecast is contingent to rainfall.
Doğru kullanım: The outcome is dependent on the weather. / The forecast is contingent on rainfall.
Türkçede 'yağmura bağlı' dersin; yönelme eki (-e/-a) vardır, o yüzden sezgi 'to' der. Ama 'depend', 'dependent' ve 'contingent' hep 'on' alır. Edat sözcüğün anlamından değil, sözcüğün KENDİSİNDEN gelir: İngilizce bu eşi tarihsel olarak seçmiştir ve gerekçesi yoktur. Aynı tuzak 'interested about' (→ in), 'afraid from' (→ of), 'consist from' (→ of) hatalarını da üretir. Kural: Türkçe karşılığını çevirme, çifti ezberle.
'to' gördüğünde infinitive sanmak
Yanlış kullanım: A flatter hierarchy is conducive to encourage honest dissent.
Doğru kullanım: A flatter hierarchy is conducive to encouraging honest dissent.
'Conducive to', 'akin to', 'tantamount to', 'look forward to', 'get round to': bunlardaki 'to' infinitive işareti değil EDATTIR. Edattan sonra fiil gelecekse -ing alır. Ayırt etme testi: 'to'dan sonra bir isim koyabiliyor musun? 'conducive to debate' doğal duruyorsa o 'to' bir edattır, dolayısıyla fiil de -ing biçimine girer. 'I want to go' ile karıştırma: orada 'to' fiile bağlıdır, burada sıfata.
2) İsim kolokasyonu: sabit olan fiildir
Bu grupta boşluk edatta değil, isim ile onu taşıyan fiilin arasındadır. Türkçe konuşan biri olarak burada başka bir tuzağa düşersin: Türkçede 'sağlamak', 'oluşturmak', 'yapmak' gibi genel fiiller çoğu isimle çalışır: 'uzlaşma sağlamak', 'emsal oluşturmak', 'denge kurmak'. İngilizce böyle değildir; her ismin kendi fiili vardır ve o fiil değiştirilemez.
'Consensus' fiili 'reach'tir: 'make a consensus' ya da 'provide a consensus' dilbilgisel olarak anlaşılır ama anadili İngilizce olan birinin kulağını tırmalar. Aynı şekilde emsal için 'set', denge için 'strike', ayrım için 'draw', itiraz için 'raise' kullanılır.
Bu maddelerin bir kısmı ayrıca kendi edatını da taşır: 'cast doubt on', 'take precedence over', 'bear the brunt of', 'strike a balance between'. Yani hem fiili hem edatı çiftin parçasıdır; üç sözcüklük tek bir madde olarak ezberle.
İsim kolokasyonları
Ortadaki sütun neden gerekli: Türkçe karşılığını doğrudan çevirirsen yanlış fiili seçersin.
| Kolokasyon | Türkçesi (ve tuzağı) | Örnek |
|---|---|---|
| reach a consensus | uzlaşmaya varmak — 'sağlamak' → make ❌ | The committee reached a consensus on the matter. |
| cast doubt on | gölge düşürmek, şüpheye düşürmek — 'düşürmek' → drop ❌ | Her note cast doubt on the accuracy of the figure. |
| set a precedent | emsal oluşturmak — 'oluşturmak' → create ⚠ (standardı set; establish da olur) | The proposal sets a dangerous precedent. |
| meet a deadline | teslim tarihine yetişmek — 'yetişmek' → catch ❌ | The team met the deadline despite the setback. |
| lay the foundations (for) | temellerini atmak — 'atmak' → throw ❌ | The reform laid the foundations for later change. |
| take precedence over | -den önce gelmek, öncelikli olmak | Quality should always take precedence over speed. |
| bear the brunt of | en ağır yükünü çekmek | Junior staff bore the brunt of the cuts. |
| strike a balance (between) | denge kurmak — 'kurmak' → build ❌ | The policy strikes a balance between access and privacy. |
| draw a distinction (between) | ayrım yapmak — 'yapmak' → make ⚠ (make a distinction de var, draw daha resmî) | Her draft draws a clear distinction between consent and coercion. |
| raise an objection (to) | itiraz etmek — 'etmek' → do ❌ | No one was willing to raise an objection to the plan. |
Kolokasyon
reach a consensus
Türkçesi (ve tuzağı)
uzlaşmaya varmak — 'sağlamak' → make ❌
Örnek
The committee reached a consensus on the matter.
Kolokasyon
cast doubt on
Türkçesi (ve tuzağı)
gölge düşürmek, şüpheye düşürmek — 'düşürmek' → drop ❌
Örnek
Her note cast doubt on the accuracy of the figure.
Kolokasyon
set a precedent
Türkçesi (ve tuzağı)
emsal oluşturmak — 'oluşturmak' → create ⚠ (standardı set; establish da olur)
Örnek
The proposal sets a dangerous precedent.
Kolokasyon
meet a deadline
Türkçesi (ve tuzağı)
teslim tarihine yetişmek — 'yetişmek' → catch ❌
Örnek
The team met the deadline despite the setback.
Kolokasyon
lay the foundations (for)
Türkçesi (ve tuzağı)
temellerini atmak — 'atmak' → throw ❌
Örnek
The reform laid the foundations for later change.
Kolokasyon
take precedence over
Türkçesi (ve tuzağı)
-den önce gelmek, öncelikli olmak
Örnek
Quality should always take precedence over speed.
Kolokasyon
bear the brunt of
Türkçesi (ve tuzağı)
en ağır yükünü çekmek
Örnek
Junior staff bore the brunt of the cuts.
Kolokasyon
strike a balance (between)
Türkçesi (ve tuzağı)
denge kurmak — 'kurmak' → build ❌
Örnek
The policy strikes a balance between access and privacy.
Kolokasyon
draw a distinction (between)
Türkçesi (ve tuzağı)
ayrım yapmak — 'yapmak' → make ⚠ (make a distinction de var, draw daha resmî)
Örnek
Her draft draws a clear distinction between consent and coercion.
Kolokasyon
raise an objection (to)
Türkçesi (ve tuzağı)
itiraz etmek — 'etmek' → do ❌
Örnek
No one was willing to raise an objection to the plan.
İsim kolokasyonu örnekleri
After four hours the panelkurul finally reached a consensus on the wording.
Dört saat sonra kurul nihayet ifadede uzlaşmaya vardı.
'Reach' + consensus. 'Come to a consensus' de doğrudur; 'make' değil.
Approving this exemptionmuafiyet would set a precedent for every future application.
Bu muafiyeti onaylamak, gelecekteki her başvuru için emsal oluştururdu.
Safety must take precedence over deadlinesteslim tarihleri.
Güvenlik teslim tarihlerinden önce gelmelidir.
Kolokasyonun edatı 'over'. 'Take precedence to' yanlış.
The report casts doubtgölge düşürüyor on the figures published last spring.
Rapor geçen ilkbaharda yayımlanan rakamlara gölge düşürüyor.
'Cast doubt' + on. Fiil düzensiz: cast / cast / cast.
Genel Türkçe fiili İngilizceye taşımak
Yanlış kullanım: The committee made a consensus and formed a new precedent.
Doğru kullanım: The committee reached a consensus and set a new precedent.
Türkçede 'uzlaşma sağlamak' ve 'emsal oluşturmak' aynı iki genel fiille (sağlamak/oluşturmak) kurulur, bu yüzden İngilizceye 'make' ve 'form' diye taşımak doğal gelir. İngilizcede her isim kendi fiilini yanında taşır: consensus → reach, precedent → set, balance → strike, distinction → draw, objection → raise, foundations → lay. Cümle anlaşılır ama akademik ve resmî yazıda hemen 'çeviri kokar'. İsmi öğrenirken fiilini ayrı satıra yazma; ikisini tek madde olarak kaydet.
Bağımlı edatta karar sırası
- Boşluğun soluna bak, cümlenin anlamına değil'indicative' görüyorsan of, 'conducive' görüyorsan to, 'fraught' görüyorsan with. Anlam sana yardım etmez; çifti tanıyıp tanımadığın belirler.
- Türkçe karşılığını çevirme'-e bağlı' → 'dependent to' değil 'dependent on'. Türkçedeki ek İngilizce edatı öngörmez; bu eşleşme tarihseldir, mantıklı değildir.
- 'to' gördüğünde -ing testi yap'to'dan sonra isim koyabiliyorsan ('conducive to debate') o 'to' edattır → fiil -ing alır. Koyamıyorsan infinitive'dir.
- İsimde fiili de kaydet'Consensus' değil, 'reach a consensus' yaz deftere. Precedent → set, balance → strike, distinction → draw, objection → raise, foundations → lay.
- Üç parça = tek sözcükget to grips with, come up against, put up with… Ayırmayı hiç deneme, nesne hep sona gider.
Şimdi sen dene: bağımlı edat ve kolokasyon
1 / 5
The wornaşınmış stone steps are indicative ___ centuries of daily use.
Özet
- Bağımlı edat anlamdan türetilemez: 'bağlı' demek 'dependent to' yapmaz, 'dependent on'dur. Çifti tek madde olarak ezberle.
- Boşluğu cümlenin anlamına değil, hemen SOLUNDAKİ sözcüğe bakarak doldur: 'indicative' → of, 'conducive' → to, 'fraught' → with.
- Sıfat + edat kümeleri ezberi hafifletir: 'of' işaret ve içerik (indicative of, devoid of), 'with' doluluk ve uyum (fraught with, commensurate with), 'to' yönelme ve benzeme (akin to, conducive to). 'Contingent on' ve 'versed in' hiçbirine girmez.
- 'Conducive to', 'akin to', 'tantamount to' sonundaki 'to' edattır → ardından gelen fiil -ing alır. Test: 'to'dan sonra isim koyabiliyorsan o 'to' edattır.
- İsim kolokasyonlarında sabit olan edat değil FİİLDİR: reach a consensus, set a precedent, strike a balance, draw a distinction, raise an objection, lay the foundations.
- Kolokasyonların bir kısmı kendi edatını da taşır: cast doubt on, take precedence over, bear the brunt of, strike a balance between. Üç sözcüklük tek madde olarak kaydet.
- Türkçenin genel fiilleri (sağlamak, oluşturmak, yapmak) İngilizceye taşınmaz; ismi deftere yazarken fiilini de aynı satıra yaz.